فناوری آموزش- دوره متوسطه
منیره مهری تکمه؛ محمد علی فریبرزی عراقی؛ ابراهیم ریحانی
چکیده
پیشینه و اهداف: این مقاله به بررسی اثربخشی رویکردهای آموزشی متمایز در افزایش درک و مهارت یادگیری دانشآموزان در اثبات قضایای هندسی، با تمرکز بر بخش مربوط به روابط طولی درون مثلثها که بخش مهمی از برنامه درسی هندسه کلاس یازدهم است، میپردازد. این تحقیق به طور دقیق سه روش آموزشی متمایز را با هم مقایسه میکند: (1) استفاده از مثالهای ...
بیشتر
پیشینه و اهداف: این مقاله به بررسی اثربخشی رویکردهای آموزشی متمایز در افزایش درک و مهارت یادگیری دانشآموزان در اثبات قضایای هندسی، با تمرکز بر بخش مربوط به روابط طولی درون مثلثها که بخش مهمی از برنامه درسی هندسه کلاس یازدهم است، میپردازد. این تحقیق به طور دقیق سه روش آموزشی متمایز را با هم مقایسه میکند: (1) استفاده از مثالهای مصور فرموله شده توسط محقق از طریق نرمافزار جئوجبرا، (2) استفاده انحصاری از مثالها، و (3) پایبندی به روشهای تدریس سنتی.روشها: این پژوهش یک طرح شبهآزمایشی با دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل است که شامل پیشآزمون، پسآزمون و از نظر هدف کاربردی میباشد. دانشآموزان پایه یازدهم ریاضی را به سه گروه مجزا شامل دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل تقسیم کردیم. جامعه آماری این پژوهش، کلیه دانشآموزان دختر پایه یازدهم دوره دوم متوسطه شهر اصفهان در ناحیه سه در نیمه دوم سال تحصیلی 2022-2021 به تعداد 332 دانشآموز بود. برای انتخاب نمونه آماری 60 دانشآموز از سه مدرسه ناحیه سه اصفهان از روش نمونهگیری هدفمند استفاده شد. همه گروهها تحت آزمون هوش کتل سه مقیاسی با گروه آزمایشی اول قرار گرفتند. پیشآزمون هندسه 1 شامل سؤالات یکسان برای همه گروهها اجرا شد. گروه آزمایشی اول، فیلم آموزشی ساخت اشکال ساده و اندازهگیری اجزای شکل با استفاده از نرمافزار جئوجبرا به همراه دستورالعمل مجازی نحوه استفاده مؤثر از نرمافزار را دریافت کردند. نویسنده اول مقاله اشکالات آنها را در پنج جلسه یکساعته رفع کرد. علاوه بر این، پنج مثال کاربردی مربوط به کتاب هندسه پایه یازدهم با تمرکز بر روابط طولی در مثلثها ارائه شد. پاسخ آنها با استفاده از نرمافزار جئوجبرا طراحی شد. برای بررسی اعتبار محتوا در فرایند ساخت، از نظرات پنج استاد و معلم مجرب استفاده شد. مواردی مانند رعایت دستور زبان فارسی با اعمال نظرات و دیدگاههای پنج استاد و معلم مجرب بازنگری شد. برای تعیین پایایی سؤالات از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد و پایایی آن 81/0 بود. با توجه به اینکه این عدد بیش از 7/0 شد، سؤالات آزمون از پایایی خوبی برخوردار هستند. پس از تأیید و تصحیح، مثالها به طور متوالی در طی پنج هفته در اختیار هر دو گروه آزمایشی قرار گرفت و جلسات 90 دقیقهای در کلاس درس انجام شد. مثالها به دانشآموزان بدون پاسخ داده شد. گروه اول برای حل مثالها، فرضیهسازی روابط بین اجزا و بررسی صحت آنها از نرمافزار جئوجبرا استفاده کردند. متعاقباً پاسخهای صحیح در اختیار ایشان قرار گرفت و موظف شدند با راهنمایی معلم اصل قضایای مربوطه را استنباط کرده و اثبات کنند. برای تجزیه و تحلیل دادههای به دستآمده از بخش استنباطی نرمافزار SPSS 25 که شامل تحلیل آنکوا، آزمون کولموگروف اسمیرنوف، آزمون لون بود استفاده شد.یافتهها: نتایج ANCOVA (تحلیل کوواریانس) تفاوت آماری معنی داری را بین گروه ها نشان داد. شایان ذکر است، گروه آزمایش اول که از تلفیق مثالهای انتخاب شده دقیق و نرمافزار تعاملی جئوجبرا استفاده کردند، نسبت به گروه آزمایشی دوم عملکرد بهتری از خود نشان دادند. این عملکرد بهبود یافته به ویژه در دو حوزه مهم درک هندسی مشهود بود: شناسایی دقیق قضایای هندسی مرتبط و کاربرد بعدی این قضایا در روشهای حل مسئله پیچیده.نتیجهگیری: این تحقیق جامع بر مزایای قابل توجه ادغام مثال ها و نرم افزار جئوجبرا در آموزش هندسه تاکید دارد. یافتهها نشان میدهد که این رویکرد ترکیبی نه تنها درک دانشآموزان را افزایش میدهد، بلکه خلاقیت آنها را نیز تقویت میکند و مشارکت فعال در فرایند یادگیری را ارتقا میدهد. با درگیر شدن با نمایشهای تعاملی و بصری مفاهیم هندسی، دانشآموزان تشویق میشوند که به طور مستقل ایدههای ریاضی را کشف، فرضیهسازی و تأیید کنند. این درگیری بهبود یافته در نهایت منجر به درک قوی تر و پایدارتر از اصول هندسی می شود. توصیه میشود که مربیان فعالانه دانشآموزان را تشویق کنند تا نرمافزار جئوجبرا را بر روی دستگاههای شخصی خود نصب کنند و زمان خاصی را به دانشآموزان اختصاص دهند. تا در استفاده از آن مهارت کسب کنند.
فناوری آموزش- دوره متوسطه
منیره مهری تکمه؛ محمد علی فریبرزی عراقی؛ ابراهیم ریحانی
چکیده
پیشینه و اهداف: هدف از این پژوهش، بررسی استفاده از مثال های ساخته پژوهشگر توسط نر مافزار جئوجبرا به عنوان یک ابزار آموزشی برای افزایش مهارت یادگیری و اثبات قضایای هندسی و سنجش نگرش دانشآموزان پایه یازدهم ریاضی نسبت به درس هندسه و ارائه مدلی کاربردی برای آموزش درس هندسه است.روشها: این تحقیق از نوع شبه آزمایشی با یک گروه ...
بیشتر
پیشینه و اهداف: هدف از این پژوهش، بررسی استفاده از مثال های ساخته پژوهشگر توسط نر مافزار جئوجبرا به عنوان یک ابزار آموزشی برای افزایش مهارت یادگیری و اثبات قضایای هندسی و سنجش نگرش دانشآموزان پایه یازدهم ریاضی نسبت به درس هندسه و ارائه مدلی کاربردی برای آموزش درس هندسه است.روشها: این تحقیق از نوع شبه آزمایشی با یک گروه آزمایش و یک گروه کنترل و استفاده از پیش آزمون و پس آزمون بوده و از نظر هدف کاربردی است. جامعه آماری پژوهش حاضر، کلیه دانش آموزان دختر متوسطه دوم پایه یازدهم رشته ریاضی در ناحیه سه و چهار شهرستان اصفهان در سال تحصیلی 1400-1399 است. نمونه آماری شامل 120 دانش آموز، به صورت هدفمند و به روش نمونه در دسترس انتخاب شدند. در همه گروه ها پیش آزمونی از درس هندسه 1، همچنین آزمون هوش کتل مقیاس سه به طوریکسان برگزارشد. سپس برای سنجش نگرش دانش آموزان نسبت به درس هندسه، هم قبل و هم بعد از انجام پژوهش، پرسشنامه ساخته پژوهشگر با طیف پنج درجهای مقیاس لیکرت، در اختیار تمام گروهها قرار گرفت. جهت سنجش روایـی پرسشنامه، از نظرات مشاوران و دبیران مجرب آموزش و پرورش استفاده شد. مقدار ضریب آلفای کرونباخ برای سؤالات، 93/0 به دست آمد که نشان دهنده پایایی بسیار خوب پرسشنامه است. در ابتدا گروه آزمایش از طریق فضای مجازی، نحوه استفاده، ساخت اشکال ساده و اندازهگیری اجزای اشکال درجئوجبرا را دریافت کردند و اشکالاتشان در پنج جلسه یک ساعته، توسط نویسنده اول مقاله برطرف شد. پس از آن 9 مثال کاربردی ساخته پژوهشگر، مربوط به بخش های دایره و تبدیلات هندسه 2 در اختیار گروه آزمایش قرار گرفت که با بهره مندی از نظرات پنج تن از اساتید و معلمان با تجربه، اصلاح و جواب آنها با استفاده از نرم افزار جئوجبرا طراحی شده بود. دانش آموزان با استفاده از نرمافزار جئوجبرا به آنها پاسخ داده، رابطه بین اجزاء را حدس زده و در ادامه، درستی آن را تحقیق کردند. سپس با در اختیار داشتن جواب های درست، صورت اصلی قضایای مربوط را حدس زده و آنها را اثبات کردند. در این مدت، گروههای کنترل، مطالب همین قسمت ازکتاب را به روش معمول دریافت کردند در پایان این دوره از همه گروه ها پس آزمون، با سؤالات یکسان برگزار شد. جهت تجزیه و تحلیل دادههای به دست آمده از بخش استنباطی نرم افزار SPSS 25 که شامل تحلیل مانکوا، آزمون کلموگروف اسمیرنوف، آزمون لون و آزمون ام باکس بود، استفاده شد.یافتهها: نتایج حاصل از تحلیل مانکوا نشان میدهد که استفاده از مثال های ساخته شده توسط نرمافزار جئوجبرا نسبت به تدریس به روش سنتی، تأثیر معنی داری بر افزایش توانایی دانش آموزان در حدس و یادگیری قضایای هندسی دارد. علاوه بر این، پرسشنامهای که در اختیار دانش آموزان قرار گرفت بیانگر آن است که آنها برای استفاده از جئوجبرا برای حل این مثال ها و حدس و اثبات قضایای مربوط به آنها ارزش قائل بوده و انگیزه بیشتری برای شرکت درکلاس هندسه دارند.نتیجهگیری: با توجه به تحقیق انجام شده میتوان گفت که شیوه تدریس و اثبات یک قضیه هندسی با استفاده از مثال های ساخته شده توسط نرمافزار جئوجبرا، با ارتقاء میزان یادگیری، انگیزه دانش آموزان را افزایش داده و کلاس درس را برای آنها جذابتر میکند. این روش، خلاقیت دانش آموزان را افزایش داده و باعث درگیری بیشتر آنها در فرایند یادگیری و فعالتر شدن آنها درکلاس درس شده و این مهارت ها باعث توانمند سازی دانش آموزان و تسهیل یادگیری درکلاس درس هندسه میشود. مشکلاتی برای انجام پژوهش به وجود آمد. از جمله مدیران بعضی مدارس، اجازه تدریس هندسه به روش مذکور را ندادند. بعضی از دبیران هندسه نیز خود، طرز کار با نرم افزار جئوجبرا را نمی دانستند. بسیار بجاست که دوره های ضمن خدمت در این زمینه برای معلمان ریاضی تشکیل شود تا دانش آموزان با اشتیاق بیشتری مطالب هندسه را بهتر یاد گیرند.
رویکردهای نوین آموزشی
زهرا کلانترنیا؛ احمد شاهورانی سمنانی؛ محمد حسن بهزادی؛ محسن رستمی مال خلیفه؛ محمدرضا مردان بیگی
چکیده
پیشینه و اهداف: تربیت افراد خلاق یکی از اهداف مهم نظامهای آموزشی است. بی شک بهکارگیری الگوهای آموزشی متناسب با محتوای آموزشی، فراهمکننده بستر مناسبی جهت تحقق این هدف است. الگوهای بدیعهپردازی و 5E منجر به افزایش خلاقیت دانشآموزان میگردند. در الگوی بدیعهپردازی فرد تلاش میکند تا با دید تازهای به مسأله بنگرد و آن را به ...
بیشتر
پیشینه و اهداف: تربیت افراد خلاق یکی از اهداف مهم نظامهای آموزشی است. بی شک بهکارگیری الگوهای آموزشی متناسب با محتوای آموزشی، فراهمکننده بستر مناسبی جهت تحقق این هدف است. الگوهای بدیعهپردازی و 5E منجر به افزایش خلاقیت دانشآموزان میگردند. در الگوی بدیعهپردازی فرد تلاش میکند تا با دید تازهای به مسأله بنگرد و آن را به وسیله قیاس و تشبیه به مسالهای آشنا تبدیل کند. در الگوی 5E فراگیر از طریق شرکت در فعالیتهای متنوع به کشف روابط، راه حلها و مفاهیم نایل میشود. هدف تحقیق حاضر بررسی تأثیر مداخلات آموزشی مبتنی بر الگوهای بدیعهپردازی و 5E در عملکرد تحصیلی هندسه دانشآموزان پایه نهم است.روشها: روش پژوهش نیمه آزمایشی بوده که در آن از طرح پیش آزمون، پس آزمون با گروه کنترل استفاده شده است. از جامعه آماری دانشآموزان دختر پایه نهم دبیرستان دولتی شهر تهران، 3 کلاس پایه نهم به روش نمونهگیری در دسترس، هر کلاس شامل 30 نفر دانشآموز به عنوان نمونه انتخاب شدند. سپس دو کلاس به صورت تصادفی به عنوان گروههای آزمایشی بدیعهپردازی و 5E و یک کلاس به عنوان گروه کنترل انتخاب شد. ابزار گردآوری دادهها شامل آزمونهای عملکرد محقق ساخته، متناسب با الگوهای بدیعهپردازی و 5E بود که پایایی و روایی این آزمونها فقط برای گروه 5E بررسی شد و نتایج آن برای گروههای بدیعهپردازی و 5E تعمیم داده شد. به منظور جمعآوری دادهها در ابتدا پیش آزمونهای عملکرد مبتنی بر مفاهیم پایهای هندسی مورد نظر برای گروههای بدیعهپردازی، 5E و کنترل اجرا شد. سپس محتوای درسی مبتنی بر الگوهای بدیعهپردازی و 5E و روش سنتی برای گروههای بدیعهپردازی، 5E و کنترل، در 8 جلسه 60 دقیقهای در پنج هفته متوالی توسط محقق اجرا شد. در انتها پس آزمونهای عملکرد محقق ساخته مبتنی بر مفاهیم هندسی تدریس شده برای گروههای بدیعهپردازی، 5E و کنترل اجرا شد. جهت تجزیه و تحلیل دادهها از روشهای آمار توصیفی شامل میانگین و انحراف معیار و در بخش آمار استنباطی از آزمونهای کلوموگروف اسمیرنف (جهت بررسی نرمال بودن دادهها) و آزمون آنوا توسط نرم افزار آماری Spss استفاده شد.یافتهها: نتایج پژوهش در بخش آمار توصیفی نشان داد که اختلاف میانگین بین پیش آزمون پس آزمونهای عملکرد گروههای بدیعهپردازی با 37/2 نمره و 5E با 61/3 نمره نسبت به گروه کنترل با 42/0 نمره از افزایش قابل توجهی برخوردار است. همچنین در بخش آمار استنباطی نتایج آزمون آنوا برای پیش آزمونهای گروههای بدیعهپردازی، 5E و کنترل حاکی از آن است که سطح علمی دانشآموزان گروههای بدیعهپردازی، 5E و کنترل یکسان است (05/0<963/0). نتایج آزمون آنوا برای پس آزمونهای گروههای بدیعهپردازی، 5E و کنترل نشان داد که آموزش مبتنی بر الگوهای بدیعهپردازی، 5E بر عملکرد دانشآموزان پایه نهم در درس هندسه تأثیر مثبت دارد (00/0<05/0).نتیجهگیری: کاربرد الگوهای بدیعهپردازی و 5E منجر به بهبود عملکرد دانشآموزان گردیده است؛ لذا باید تأکید سیستم آموزشی بر استفاده از روشهایی باشد که هدفشان افزایش تعامل و همکاری بین دانشآموزان است؛ لذا پیشنهاد میشود آموزشهای لازم جهت آشنایی و کاربرد شیوههای تدریس فعال مانند استفاده از الگوهای بدیعهپردازی، بایبی و ... در برنامه درسی معلمان تربیتمعلم و دانشکدهها گنجانده شود. همچنین محتوای کتابهای درسی براساس شیوههای تدریس فعال، بهصورتی که این روشها قابل آموزش و اجرا باشند، سازماندهی شود. این پژوهش با محدودیتهایی همراه بوده که ممکن است در تعمیمپذیری یافتههای پژوهش تأثیرگذار باشند. از آنجاکه امکان کنترل متغیرهای مزاحمی چون هوش و جنسیت برای محقق وجود ندارد؛ این متغیرها تا حدودی در نتایج تأثیرگذارند. همچنین بهدلیل محدودیتهای زمانی و مکانی و صدور مجوزهای لازم، این پژوهش فقط در بین دانشآموزان دختر پایه نهم انجام شد. طبیعی است افزایش نمونه منجر به نتایج دقیقتری خواهد شد.
