فناوری آموزش- یادگیری تلفیقی
حسن ضابط؛ محمد علی رستمی نژاد؛ پری ناز اسعدزاده
چکیده
پیشینه و اهداف: ترکیب آموزش حضوری با آموزش الکترونیکی، منجر به ایجاد شیوه‌ای جدید در آموزش و یادگیری به نام یادگیری ترکیبی گردیده است که در صورت استفاده صحیح به بهبود یادگیری و موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان منجر می‌شود. از سوی دیگر، تاکید بر نظریات جدید یادگیری چون ساختنگرایی و به کارگیری آن در راهبردهایی چون نقشه های مفهومی یادگیرنده ...
بیشتر
پیشینه و اهداف: ترکیب آموزش حضوری با آموزش الکترونیکی، منجر به ایجاد شیوه‌ای جدید در آموزش و یادگیری به نام یادگیری ترکیبی گردیده است که در صورت استفاده صحیح به بهبود یادگیری و موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان منجر می‌شود. از سوی دیگر، تاکید بر نظریات جدید یادگیری چون ساختنگرایی و به کارگیری آن در راهبردهایی چون نقشه های مفهومی یادگیرنده را از منفعل بودن و دریافت کننده صرف اطلاعات دور کرده و درگیری تحصیلی او را به ارمغان می آورد. نقشه های مفهومی رایانه محور در استراتژهای یادگیری متعددی از جمله یادگیری ترکیبی به خدمت گرفته شده اند. پژوهش حاضر باهدف بررسی اثربخشی آموزش ترکیبی مبتنی بر نقشه مفهومی بر یادگیری مطالعات اجتماعی دانش‌آموزان پسر پایه ششم انجام شد.روش‌ها: روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش تمامی دانش‌آموزان پسر پایه ششم ابتدایی شهرستان بیرجند در سال تحصیلی 02-01 بودند. نمونه آماری پژوهش 60 نفر از دانش‌آموزان پسر پایه ششم بودند که با شیوه نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پیش‌آزمون - پس‌آزمون محقق ساخته مطالعات اجتماعی استفاده گردید. با استفاده از جدول دوبعدی هدف-محتوا روایی محتوایی سوالات آزمون مورد بررسی قرار گرفت. همچنین، متخصصان و 3 تن از همکاران پایه ششم روایی صوری آزمون را تایید کردند. همچنین، ضریب پایایی سؤالات آزمون نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شد که میزان 81/0 به دست آمد. این آزمون دارای دو بخش بود. در بخش نخست، ضمن دریافت اطلاعات جمعیت شناختی مشارکت کنندگان، دستورالعمل تکمیل سوالات نیز گنجانده شده بود و بخش دوم نیز حاوی 20 سوال چهارگزینه ای بود که از 8 درس آخر کتاب مطالعات اجتماعی تهیه و طراحی شده بود. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، علاوه بر آمار توصیفی از آزمون آماری تحلیل کوواریانس استفاده شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین میانگین نمرات متغیر یادگیری مطالعات گروه‌های آزمایش و کنترل تفاوت معناداری وجود دارد. با در نظر گرفتن مجذور اتا میتوان گفت کاربرد آموزش ترکیبی مبتنی بر نقشه مفهومی، 2/19 درصد واریانس نمرات پس‌آزمون یادگیری را تبیین میکند(F(57,1)=13/60, p<0/005 partial ŋ2=19/2%) .نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آموزش ترکیبی مبتنی بر نقشههای مفهومی بر یادگیری مطالعات اجتماعی دانش‌آموزان موثر بوده است. همانطور که مطالعات نشان میدهند در طی دوران همهگیری کرونا، آموزش مجازی تنها راه ممکن برای حفظ سلامتی یادگیرندگان و جلوگیری از بسته شدن طولانی مدت اماکن آموزشی قلمداد شد و اکنون پس از پایان دوران همهگیری کرونا، ضعف های جدی در زمینه های متعدد تحصیلی و تربیتی مشاهده می گردد. بنابراین، بهره‌گیری از یادگیری ترکیبی با محوریت استفاده از نقشه های مفهومی الکترونیکی، رویکردی اثربخش در رفع ضعفهای ناشی از آموزش مجازی در دوران همه گیری و اقدامی مؤثر در جهت جبران و تثبیت یادگیری آنان در پسا کرونا است. این رویکرد سبب خواهد شد تا بین مفاهیم اصلی درس جدید و آموخته های قبلی دانش آموزان پیوند عمیق تر برقرار گردد و نقش اصلی در این فرآیند برعهده دانش آموز باشد. از محدودیت های پژوهش حاضر، می توان به مداخلات آزمایشی توسط پژوهشگر اشاره کرد که می تواند در سوگیری نتایج تاثیرگذار باشد. نداشتن مرحله پیگیری از دیگر محدودیت های مطالعه فوق بود. لذا، پیشنهاد می گردد سایر پژوهشگران با رفع محدودیت های روش شناختی ذکر شده و همچنین اعمال سایر متغیرهای موثر بر یادگیری نسبت به انجام پژوهش های جدید با جوامع و حجم نمونه متفاوت، در دروس و مقاطع تحصیلی دیگر و با جنسیت‌های متفاوت مبادرت ورزند. این امر دقت نتایج را بالا برده و بر قدرت تعمیم دهی نتایج می افزاید. بر اساس نتایج به دست آمده از مطالعه حاضر میتوان نسبت به برگزاری کارگاه و دوره های آموزشی در جهت توانمندی همکاران در به کارگیری نقشه های مفهومی الکترونیکی و بهره گیری از آن در تدریس اقدام کرد. افزون بر موارد فوق، می توان در برنامه درسی و آموزشی دوره دوم ابتدایی از نقشه های مفهومی الکترونیکی در جای جای فرآیند یاددهی-یادگیری استفاده کرد. یک روش موثر، استفاده از تلفیق دروس کار و فناوری، مطالعات اجتماعی و هنر است. این امر می تواند علاوه بر تقویت یادگیری در پرورش حس زیبایی شناختی دانش آموزان نیز موثر باشد. در نهایت، بهره گیری از سواد فناورانه در طراحی نقشه های مفهومی و تشویق دانش آموزان به استفاده از آن به هنگام ارائه های کلاسی را می توان از دیگر پیشنهادهای کاربردی که انگیزه پیشرفت را در دانش آموزان تقویت می کند، دانست.
آموزش الکترونیکی- مجازی
حسین مهدی زاده؛ مریم اسلام پناه؛ دلشاد پیاب
چکیده
این پژوهش، با هدف تعیین میزان تأثیر کاربرد ترسیم نقشه های مفهومی رایانه ای در مقایسه با روش رایج ترسیم نقشه های مفهومی( قلم - کاغذی)، در افزایش سطح یادگیری و یادداری دانش آموزان در درس زمین شناسی دوره دبیرستان انجام گرفته است. پژوهش به شیوه شبه آزمایشی بود که در آن دانش آموزان دو کلاس در دو گروه جای گرفتند (گروه اول: نقشه های مفهومی رایج ...
بیشتر
این پژوهش، با هدف تعیین میزان تأثیر کاربرد ترسیم نقشه های مفهومی رایانه ای در مقایسه با روش رایج ترسیم نقشه های مفهومی( قلم - کاغذی)، در افزایش سطح یادگیری و یادداری دانش آموزان در درس زمین شناسی دوره دبیرستان انجام گرفته است. پژوهش به شیوه شبه آزمایشی بود که در آن دانش آموزان دو کلاس در دو گروه جای گرفتند (گروه اول: نقشه های مفهومی رایج (قلم – کاغذی) گروه دوم : نقشه های مفهومی رایانه ای با ابتدا پیش آزمون اجرا شده و به دنبال آن دانش آموزان هر دو گروه توسط خود پژوهشگر به مدت 6 جلسه 2 ساعته .(Cmap) استفاده از نرمافزار تحت آموزش با توجه به نقشه ی مفهومی رایانه ای و قلم - کاغذی با محتوای آموزشی یکسان قرار گرفتند. بعد از آموزش ها پس آزمون انجام گرفت. سپس با سه هفته تأخیر پس آزمون دوم اجرا گردید. برای جمع آوری داده ها از یک آزمون پیشرفت تحصیلی محقق ساخته استفاده شد. تعداد پرسش ها در تمام آزمون ها 25 پرسش بوده، که در پس آزمون تعداد ده پرسش از پرسشها با پیش آزمون مشترک بود. پرسشهای آزمون یادداری نیز 0 است. نتایج با استفاده از / ترکیبی از پیش آزمون و پس آزمون بود. پایایی آزمون با روش بازآزمایی بر اساس ضریب همسانی درونی آلفای کرونباخ 79 وتحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. بر اساس نتایج می توان گفت که در هر دو متغیر وابسته ی مورد نظر این پژوهش، t آزمون بر روش قلم کاغذی برتری دارد با توجه به اینکه نتایج دو گروه آزمایشی متفاوت است، لذا Cmap روش ترسیم نقشه ی مفهومی با استفاده از نرم افزار نوع نرم افزار و نحوه طراحی آن می تواند در یادگیری یا عدم یادگیری دانش آموزان در ترسیم نقشه های مفهومی به کمک رایانه مؤثر باشد.
فناوری آموزش- دوره متوسطه
جواد حاتمی؛ رسول عبدالله میرزایی؛ جواد عباسی
چکیده
همگام با پیشرفت و توسعه علوم و فناوری شاهد دگرگونیهایی در فلسفه، محتوا و روشهای آموزشی هستیم. رویکردهای سنتی و تصور انتقال دانش توسط معلم به مخاطبان، جای خود را به رویکردهای نوینی نظیر ساختن گرایی (ساختن دانش و ایجاد یادگیری معنادار توسط خود یادگیرنده) داده است. با این وجود هنوز شیوه ارائه محتوا در بیشتر مدارس ایران همان انتقال ...
بیشتر
همگام با پیشرفت و توسعه علوم و فناوری شاهد دگرگونیهایی در فلسفه، محتوا و روشهای آموزشی هستیم. رویکردهای سنتی و تصور انتقال دانش توسط معلم به مخاطبان، جای خود را به رویکردهای نوینی نظیر ساختن گرایی (ساختن دانش و ایجاد یادگیری معنادار توسط خود یادگیرنده) داده است. با این وجود هنوز شیوه ارائه محتوا در بیشتر مدارس ایران همان انتقال یک سری مفاهیم از سوی معلم به ذهن فراگیر است. محتوای برنامه درسی علوم ایران شباهت زیادی به سایر کشورها دارد؛ اما به نظر می‌رسد که ضعف عملکرد تحصیلی دانش آموزان ما در مقایسه با همسالان خود در کشورهای دیگر، به طور عمده به علت کاربست روشهای ناکارآمد یاددهی-یادگیری است. به همین دلیل بهترین سرمایه گذاری در آموزش و پرورش توجه بیشتر به شیوههای نوین آموزشی است. نقشه مفهومی یکی ازرویکردهای نوین یاددهی- یادگیری کارآمد، مبتنی بر دیدگاه ساختن گرایانه و براساس نظریهی یادگیری معنادار آزوبل شکل گرفته است. نقشه مفهومی را میتوان ابزار ترسیمی تعریف کرد که مجموعه‌ای از مفاهیم و معانی را در چهارچوب مشخص با ارتباطهای منطقی به هم مرتبط میکند و دستیابی به یک یادگیری معنادار و عمیق را که نقطه مقابل یادگیری طوطی وار است امکان پذیر می‌سازد. برنامه درسی مبتنی بر نقشههای مفهومی مزیت فراوانی دارد. در این مقاله قصد داریم ضمن معرفی نقشههای مفهومی، کاربرد آن را به عنوان یک راهبرد یاددهی- یادگیری که یکی از مراحل اساسی یک برنامه ریزی درسی است، در بهبود کیفیت اجرای برنامه درسی شیمی دوره دبیرستان، بیان کنیم.
