نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

• غلامحسین باقرآبادی ¹
• سید محمدرضا امام جمعه ¹
• سیدرسول عمادی ¹
• علیرضا عصاره ¹
• زهرا شیرمحمدی ²

¹ گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی تهران، ایران

² گروه معماری سیستم های کامپیوتری، دانشکده مهندسی کامپیوتر، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی تهران، ایران

چکیده

پیشینه و اهداف: ظهور چت‌بات‌های مبتنی بر هوش مصنوعی مانند ChatGPT، Google Bard و Bing در دهۀ گذشته، افق‌های جدیدی را برای آموزش، به‌ویژه در برنامه‌های درسی آموزش معلمان، گشوده است. این ابزارهای پیشرفته از طریق پردازش زبان طبیعی، تعامل آموزشی شبیه‌سازی‌شده، تولید محتوا، طراحی فعالیت‌های یادگیری و بازخورد فوری، ظرفیت دگرگون‌سازی بنیادین تجربۀ آموزشی معلمان آینده را دارند. هدف پژوهش حاضر، مقایسه و ارزیابی عملکرد آموزشی چت‌بات‌های هوش مصنوعی پیشرو و بررسی پیامدهای به‌کارگیری آن‌ها در برنامه‌های درسی آموزش معلمان، با تأکید بر نوآوری آموزشی، نوسازی برنامۀ درسی، پداگوژی دیجیتال فراگیر و هم‌سویی با شایستگی‌های آموزشی قرن بیست‌ویکم است.
روش‌ها‌: این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر روش مرور روایتی ساختاریافته انجام شده است. فرایند تحقیق بر تحلیل منابع علمی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ استوار بوده است. منابع شامل مقالات علمی–پژوهشی داوری‌شده، گزارش‌های تخصصی و مطالعات موردی مرتبط با کاربرد چت‌بات‌های هوش مصنوعی در آموزش، با تمرکز ویژه بر آموزش معلمان بوده است. داده‌ها به‌صورت کیفی و با استفاده از چارچوبی مقایسه‌ای برای ارزیابی ویژگی‌ها، قابلیت‌ها و پیامدهای آموزشی چت‌بات‌های منتخب تحلیل شد. همچنین، مدل‌های نظری «دانش فناورانه‌آموزشی‌محتوایی» (TPACK) و «جایگزینی-افزایش-تغییر-بازتعریف» (SAMR) برای تفسیر سطح ادغام فناوری و پتانسیل تحول‌آفرینی آن در برنامه‌های آموزش معلمان، همراه با ملاحظات اخلاق دیجیتال و عدالت در دسترسی، به‌کار گرفته شدند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که چت‌بات‌های هوش مصنوعی در تحول تولید و سازمان‌دهی محتوا، ارتقای تعامل و بازخورد فوری یادگیرنده، توسعۀ سواد اطلاعاتی و پژوهشی، بهبود مهارت‌های زبانی و نوشتاری، ترویج یادگیری خودراهبر و ایجاد تغییر پارادایمی در نقش معلم از انتقال‌دهندۀ دانش به تسهیل‌گر یادگیری، نقش‌آفرین بوده‌اند. ChatGPT 4 با ظرفیت پیشرفته در تولید محتوای تخصصی، آموزش سناریومحور و ارائۀ بازخورد تحلیلی، به پرورش تفکر تأملی، پداگوژی سازگار و طراحی خلاقانه درس کمک می‌کند. Bard و Bing Chat با قابلیت‌های جست‌وجو، اعتبارسنجی و ارجاع‌دهی، از سواد اطلاعاتی و یادگیری مبتنی بر پژوهش شواهد- محور پشتیبانی می‌کنند. در همین حال، ابزارهایی مانند Botnoi و LINE AI Chatbot در یادگیری غیررسمی، توسعۀ مهارت‌های اولیۀ دیجیتال و پیام‌رسانی آموزشی مؤثر هستند. با این حال، چالش‌هایی همچون اتکای بیش‌ازحد به فناوری، کاهش تفکر انتقادی، ناپایداری خروجی‌ها، نگرانی‌های اخلاقی، مسائل حریم خصوصی‌داده، شفافیت الگوریتمی و نیاز به شایستگی دیجیتال، همچنان موانع مهمی محسوب می‌شوند.
نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر نشان داد که چت‌بات‌های هوش مصنوعی، به‌ویژه شش چت‌بات بررسی‌شده (ChatGPT‑4، ChatGPT‑3.5، Bard، Bing Chat، Botnoi و LINE AI Chatbot)، در حال ایجاد تحولی بنیادین در برنامۀ درسی تربیت معلم هستند. فراتر از تغییر روش‌های ارائۀ محتوا، این ابزارها نقش معلمان، دانشجو‌معلمان و کل فرایند آموزش و یادگیری را بازتعریف می‌کنند. پیامدهای مثبت آن‌ها شامل تسهیل طراحی آموزشی، ارائۀ بازخورد بلادرنگ، ارتقای سواد پژوهش و اطلاعات، پرورش تفکر تأملی و تقویت یادگیری خودراهبر است. در عین حال، نگرانی‌هایی مانند وابستگی فناورانه، فرسایش تفکر انتقادی، سوگیری الگوریتمی و شکاف‌های سواد دیجیتال باید با دقت مدیریت شوند. تحلیل تطبیقی این پلتفرم‌ها، بینش‌های ارزشمندی دربارۀ چگونگی ارائۀ قابلیت‌های متمایز هر چت‌بات برای توانمندسازی یادگیرندگان، تقویت تفکر انتقادی و خلاق، بهبود حل مسئله، تشویق به ساخت مشترک دانش و ارتقای سازگاری با محیط‌های یادگیری فناورانه و در حال تحول سریع ارائه می‌دهد. 

کلیدواژه‌ها

• چت‌بات‌ها
• هوش مصنوعی
• برنامه درسی
• تربیت معلم
• آموزش فناورمحور

موضوعات

• هوش مصنوعی

عنوان مقاله [English]

Comparison and evaluation of Artificial Intelligence chatbots and their implications in teacher education curriculum

نویسندگان [English]

• Kh. Bagherabadi ¹
• S M. Emam Jome, ¹
• S R. Emadi ¹
• A. Osare, ¹
• , Z. Shirmohammadi ²

¹ Department of Education, Faculty of Humanities, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran

² Department of Computer Systems Architecture, Faculty of Computer Engineering, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Background and Objectives: The emergence of AI-based chatbots such as ChatGPT, Google Bard, and Bing in the past decade has opened new horizons for education, particularly in teacher education curricula. These advanced tools, through natural language processing, simulated educational interaction, content generation, learning activity design, and immediate feedback, have the potential to fundamentally reshape the educational experience of future teachers. The present study aims to compare and evaluate the educational performance of leading AI chatbots and to investigate the implications of their applications within teacher education curricula, with an emphasis on pedagogical innovation, curriculum modernization, inclusive digital pedagogy, and alignment with 21st-century digital teaching competencies.
Methods: This study employed a descriptive–analytical approach based on a structured narrative review method. The research process was grounded in the analysis of scholarly sources published between 2018 and 2025. The sources included peer-reviewed research articles, expert reports, and case studies focusing on the application of AI chatbots in education, with particular attention to teacher education. Data were analyzed qualitatively using a comparative framework to assess the educational features, capabilities, and implications of the selected chatbots. The analysis incorporated theoretical models such as Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) and the Substitution–Augmentation–Modification–Redefinition (SAMR) model to interpret the degree of technology integration and its transformative potential in teacher training programs, alongside considerations of digital ethics and equity in access.
Findings: The results indicate that AI chatbots have contributed to the transformation of content production and organization, enhanced learner engagement and immediate feedback, development of information and research literacy, improvement in language and writing skills, promotion of self-directed learning, and a paradigm shift in the teacher's role from knowledge transmitter to learning facilitator. ChatGPT 4, with its advanced capacity for specialized content creation, scenario-based instruction, and analytical feedback, fosters reflective thinking, adaptive pedagogy, and innovative lesson planning. Bard and Bing Chat, with their research, verification, and citation capabilities, support information literacy and inquiry-based learning grounded in evidence-based practice. Meanwhile, tools like Botnoi and LINE AI Chatbot are effective in informal learning, basic digital skills development, and educational messaging. Nonetheless, challenges such as overreliance on technology, diminished critical thinking, output instability, ethical concerns, data privacy issues, algorithmic transparency, and the need for digital competency remain significant barriers.
Conclusion: This study demonstrates that AI chatbots—particularly ChatGPT 4, ChatGPT 3.5, Bard, Bing Chat, Botnoi, and LINE AI Chatbot—are initiating a fundamental shift in teacher education curricula. Beyond transforming content delivery methods, these tools are redefining the roles of teachers, student-teachers, and the broader teaching-learning process. Their positive implications include facilitating instructional design, delivering real-time feedback, enhancing research and information literacy, nurturing reflective thinking, and strengthening autonomous learning. At the same time, concerns around technological dependence, critical thinking erosion, algorithmic bias, and digital literacy gaps must be addressed with care. A comparative analysis of these platforms provides valuable insights into how each AI-powered chatbot offers distinct affordances that can empower learners, foster critical and creative thinking, improve problem-solving, encourage collaborative knowledge construction, and enhance adaptability to rapidly evolving technology-enhanced learning environments.

کلیدواژه‌ها [English]

• Curriculum
• Teacher Education
• Artificial Intelligence
• Chatbots
• Technology-Enhanced Learning