نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• نسیم ثابتی مقدم سبزوار ¹
• سید احسان افشاری‌زاده ²
• زهرا ترازی ³

¹ گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

² گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

³ گروه آموزش روان شناسی و مشاوره، پردیس نسیبه، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

چکیده

پیشینه و اهداف رشد نظریه‌های شناختی از دهۀ 1950 موجب شد تا نقش فناوری در مدل‌های شناختی و نظریه‌های نوین یادگیری در روان‌شناسی و علوم تربیتی به‌طور چشمگیری افزایش یابد. یادگیری معنی‌دار آزوبل در 1968 الهام‌بخش ایده‌ای شد که بعدها ریچارد میر در 1989 از آن برای نظریه‌شناختی یادگیری چندرسانه‌ای بهره برد؛ نظریه‌ای که در آن استفاده از رسانۀ تصویر در کنار متن موجب بهبود یادگیری می‌شود. هر یادگیری نیازمند ارزشیابی است و باید بین این دو تناسب وجود داشته باشد؛ بنابراین ایدۀ آزمودن چندرسانه‌ای از اوایل دهۀ ۲۰۲۰ توسط لیندنر و هو مطرح شد و به‌دنبال آن پژوهش‌های متعددی با هدف بررسی نقش تصویر در سؤالات آزمون انجام شد. این پژوهش با هدف تعیین نقش سؤالات چندگزینه‌ای و پاسخ‌ساختۀ چندرسانه‌ای بر عملکرد دانش‌آموزان، به‌دنبال بررسی نظریه‌شناختی چندرسانه‌ای در حوزۀ ارزشیابی است.
روش‌ها‌: پژوهش حاضر به‌لحاظ هدف پژوهش، از نوع مطالعات کاربردی و از لحاظ نحوۀ گردآوری‌داده، شبه‌آزمایشی، از جمله طرح‌های درون‌آزمودنی ۲×۲ محسوب می­شود. جامعه آماری، کلیۀ دانش‌آموزان پایۀ پنجم شهرستان سبزوار در سال تحصیلی 1403-1402 بودند که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای یک‌مرحله‌ای تعداد ۶۰۲ نفر از چهار مدرسۀ دخترانه و پنج مدرسۀ پسرانه انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از فرم کوتاه ۲۸ سؤالی آزمون تیمز ۲۰۱۵ درس علوم برای سنجش عملکرد دانش‌آموزان استفاده شد که دارای چهار نوع سؤال چندگزینه‌ای متنی باتصویر، چندگزینه‌ای فقط‌متنی، پاسخ‌ساختۀ متنی باتصویر و پاسخ‌ساختۀ فقط متنی بود که چهار شرایط آزمایشی پژوهش را تشکیل می‌داد. به‌منظور انتساب تصادفی آزمودنی به چهار شرایط آزمایشی مذکور، برگه‌ها به‌طور تصادفی در نمونه پخش‌ شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر بررسی شد. برای تحلیل آمار توصیفی و استنباطی از نرم افزار  SPSS نسخۀ ۲۶ و برای تنظیم ستون نوع سؤالات از نرم‌افزار اکسل مایکروسافت استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که بین چهار نوع سؤال در متغیر وابستۀ عملکرد در درس علوم تفاوت معنی‌داری وجود دارد؛ اما بین دانش‌آموزان پسر و دختر تفاوت معنی‌داری در تأثیرگذاری نوع سؤال بر عملکرد وجود ندارد. عملکرد دانش‌آموزان در سؤالات چندگزینه‌ای با تصویر دربارۀ پاسخ‌ساخته با تصویر و پاسخ‌ساخته بدون تصویر تفاوت معنی‌دار و مثبتی داشته است و با چندگزینه‌ای بدون تصویر تفاوت معنی‌داری نداشته است. همچنین یافته‌ها حاکی از آن دارد که عملکرد پاسخ‌ساخته با تصویر نسبت به پاسخ‌ساخته فقط متنی تفاوت معنی‌دار و مثبت دارد. عملکرد در چندگزینه‌ای بدون تصویر نسبت به پاسخ‌ساخته با تصویر تفاوت معنی‌دار و مثبت است و در نهایت پاسخ‌ساخته بدون تصویر نسبت به همۀ انواع دیگر سؤالات، عملکرد با اختلاف معنی‌داری پایین‌تر بوده است.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که نه‌فقط چندرسانه‌ای‌بودن، بلکه نوع (ترکیب قالب و چندرسانه‌ای‌بودن سؤال) ارائۀ سؤال در کیفیت ارزشیابی اثرگذار است به‌طوری‌که سؤالات چندگزینه‌ای متنی با تصویر نسبت به سؤالات پاسخ‌ساختۀ متنی با تصویر تأثیرگذاری بیشتری بر عملکرد داشته است حال‌ آنکه در هر دو تصویر وجود دارد از سؤالات پاسخ‌ساختۀ متنی با تصویر تأثیرگذاری بیشتری بر عملکرد داشته است؛ حال آنکه در هر دو تصویر وجود دارد از آن تأثیرگذاری بیشتری بر عملکرد داشته است؛ حال آنکه در هر دو تصویر وجود دارد از آن تأثیرگذاری بیشتری بر عملکرد داشته است؛ حال آنکه در هر دو تصویر وجود دارد از آنچه در هر دو تصویر وجود دارد از آنچه در  از طرفی، عملکرد بهتر در پاسخ‌ساختۀ متنی با تصویر نسبت به پاسخ‌ساخته فقط متنی نشان‌دهندۀ تأثیر چندرسانه‌ای‌بودن است؛ حال آنکه قالب در هر دو سؤال یکسان بود؛ این امر نشان می‌دهد که علاوه بر قالب، چندرسانه‌ای‌بودن سؤال نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد و تأثیرگذاری صرفاً در گرو وجود تصویر و چندرسانه‌ای‌بودن سؤال نیست؛ بلکه ترکیبی از دو عامل قالب و چندرسانه‌ای‌بودن نقش مؤثر ایجاد می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

• آزمودن چندرسانه‌ای
• یادگیری چندرسانه‌ای
• سؤال چندگزینه‌ای
• سؤال پاسخ‌ساخته
• آزمون علوم ‌تجربی

موضوعات

• ارزشیابی دیجیتال

عنوان مقاله [English]

The effect of multimedia multiple-choice and constructed-response questions on students’ performance in the science test: Multimedia testing

نویسندگان [English]

• N. Sabeti Moghaddam Sabzevar ¹
• S. E. Afsharizadeh ²
• Z. Tarazi ³

¹ Department of Psychology, Faculty of Humanities, Azad University, Qom, Iran

² Department of Educational Sciences, Faculty of Literature and Humanities, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran

³ Department of Psychology and Counseling, Nasibeh Pardis, Farhangian University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Background and Objectives: The growth of cognitive theories since the 1950s has significantly increased the role of technology in cognitive models and modern learning theories in psychology and educational sciences. Ausubel's meaningful learning in 1968 inspired an idea that Richard Mayer later utilized in 1989 for his cognitive theory of multimedia learning, a theory in which the use of images alongside text enhances learning. Every learning process requires evaluation, and there must be a correspondence between the two; therefore, the idea of multimedia testing was proposed by Lindner and Hu in the early 2020s, and they investigated the role of pictures in test questions in various studies. This research aims to determine the role of multiple-choice questions and multimedia constructed responses on students’ performance in the Science Test while following the cognitive theory of multimedia in the field of assessment.
Methods: The present study is applied in terms of research purpose and quasi-experimental in terms of data collection, classified as a 2*2 within-subject design. The statistical population consisted of all fifth-grade students in the city of Sabzevar during the 2023-2024 academic year; from which 602 students were selected from four girls' schools and five boys' schools using a one-stage cluster sampling method. To collect data, a short 28-question TIMSS 2015 science test was used to assess student performance, which included four types of questions: text-picture multiple-choice, text-only multiple-choice, text-picture constructed response, and text-only constructed response, forming the four experimental conditions of the study. To randomly assign subjects to the four mentioned experimental conditions, the sheets were distributed randomly among the sample. Data were analyzed using repeated measures ANOVA, and descriptive and inferential statistics were run using SPSS 26, while Microsoft Excel was used to organize the question type columns.
Findings: The findings indicated that there are significant differences among types of questions in the dependent variable of performance in science. However, there is no significant difference between the effects of question type on the performance of male and female students. Students performed significantly better on the text-pictre multiple-choice questions compared to both the text-picture constructed responses and the text-only constructed responses, but there was no significant difference when compared to the text-only multiple-choice questions. Additionally, the results showed that performance on text-only constructed responses was significantly better than on text-only constructed responses. Performance on text-only multiple-choice questions was significantly better than on picture-text based constructed responses, and finally, text-only constructed responses had significantly lower performance compared to all other types of questions.
Conclusion: The results showed that not only does the multimedia aspect matter, but also the type (the combination of format and multimedia) of the question presented affects the quality of assessment. Specifically, text-picture multiple-choice questions had a greater impact on performance compared to text-picture constructed responses, even though both types included a picture. On the other hand, better performance on text-picture constructed responses compared to text-only constructed responses indicates the influence of the multimedia aspect, even though the format was the same in both questions. This suggests that, in addition to the format, the multimedia aspect of the question plays a decisive role, and the impact is not solely dependent on the presence of a picture and the multimedia aspect; rather, a combination of both factors—format and multimedia—creates a significant effect.

کلیدواژه‌ها [English]

• Multimedia Testing
• Multimedia Learning
• Multiple-Choice Question
• Constructed-Response
• Question Science Test

COPYRIGHTS 
© 2025 The Author(s).  This is an open-access article distributed under the terms and conditions of the Creative Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) (https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/)