نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محدثه اسناوندی ¹
• رحیم مرادی ²
• محسن باقری ³

¹ گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه اراک، اراک، ایران

² استادیار تکنولوژی آموزشی

³ دانشیار تکنولوژی آموزشی دانشگاه اراک

چکیده

پیشینه و اهداف: در دهه‌های اخیر، گسترش فناوری‌های نوین آموزشی موجب دگرگونی عمیق در شیوه‌های یاددهی ـ یادگیری شده است و توجه پژوهشگران و معلمان را به روش‌های فعال و دانش‌آموزمحور جلب کرده است. در این میان، کلاس معکوس با جابه‌جایی نقش آموزش مستقیم از محیط کلاس به فضای خارج از مدرسه، فرصت بیشتری برای تعامل، تمرین و تفکر انتقادی در کلاس فراهم می‌کند. از سوی دیگر، یادگیری خرد با ارائه محتوا در قالب بخش‌های کوتاه، هدفمند و قابل دسترس، امکان یادگیری تدریجی و شخصی‌سازی‌شده را ایجاد کرده و به کاهش بار شناختی کمک می‌کند. با وجود رشد روزافزون استفاده از این دو رویکرد در نظام‌های آموزشی پیشرفته، همچنان شواهد تجربی کافی درباره اثربخشی نسبی آن‌ها بر ابعاد مختلف یادگیری در مقاطع پایین‌تر تحصیلی در دسترس نیست. از آنجا که درگیری تحصیلی به‌عنوان شاخصی کلیدی برای موفقیت و تداوم یادگیری شناخته می‌شود و شامل ابعاد شناختی ، عاطفی و رفتاری است، بررسی تأثیر روش‌های نوین تدریس بر آن می‌تواند راهگشای بهبود کیفیت آموزش در مدارس ابتدایی باشد.
روش‌ها‌: این مطالعه به روش شبه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون همراه با گروه کنترل انجام گرفت. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر پایه دوم ابتدایی مدارس دولتی شهر اراک در سال تحصیلی 1402-1403 بود. از این جامعه نمونه‌ای به حجم 105 نفر از مدرسه ابتدایی دخترانه مهندس ابریشمی به روش در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه (کلاس معکوس، یادگیری خرد و کنترل) تخصیص یافتند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه استاندارد درگیری تحصیلی ریو و پرسشنامه بار شناختی پاس و ون مرینبور بود. مداخله آموزشی به مدت هشت هفته اجرا شد که در آن گروه کلاس معکوس از ویدئوهای آموزشی پیش از کلاس و فعالیت‌های تعاملی حضوری و گروه یادگیری خرد از محتوای آموزشی کوتاه دیجیتال و جلسات تکمیلی بهره بردند در حالی که گروه کنترل آموزش سنتی دریافت کرد. داده‌ها با روش‌های آماری توصیفی و استنباطی (تحلیل کوواریانس) تحلیل شدند.
یافته‌ها: بررسی مفروضه‌های آماری نشان داد شرایط لازم برای اجرای تحلیل کوواریانس فراهم بوده است. نتایج حاکی از تفاوت معنادار بین گروه‌ها در نمرات درگیری تحصیلی کل پس از تعدیل اثر پیش‌آزمون بود] 26/0 η²=، 001/0>  p 85/17 =  )2،100 [F(. مقایسه‌های زوجی نشان داد یادگیری خرد در تمامی ابعاد درگیری تحصیلی (شناختی، عاطفی و رفتاری) و همچنین در کاهش بار شناختی] 44/0 η²=، 001/0>  , p 52/39 =  )2،100 [F( عملکرد بهتری نسبت به کلاس معکوس و گروه کنترل ( ۰۵/۰>p)  داشته است. آزمون پیگیری دو هفته بعد پایداری برتری یادگیری خرد را تأیید کرد. کلاس معکوس نیز اگرچه نسبت به روش سنتی برتری نشان داد، اما اثربخشی آن در مقایسه با یادگیری خرد کمتر بود.
نتیجه‌گیری:  نتایج این پژوهش نشان داد که یادگیری خرد به دلیل ساختار منعطف، ارائه تدریجی محتوا و توانایی در کاهش مؤثر بار شناختی، می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد آموزشی کارآمد برای افزایش درگیری شناختی، عاطفی و رفتاری دانش‌آموزان دوره ابتدایی به کار گرفته شود. این یافته‌ها بر اهمیت توجه به اصول طراحی آموزشی متناسب با ویژگی‌های شناختی و رشدی یادگیرندگان تأکید می‌کند و بیانگر آن است که بهره‌گیری از یادگیری خرد در کنار روش‌های مرسوم، می‌تواند به ارتقای کیفیت فرآیند تدریس و یادگیری کمک شایانی نماید. علاوه بر این، نتایج پژوهش حاضر بر لزوم آموزش و توانمندسازی معلمان در زمینه طراحی و اجرای محتوای خرد یادگیری تأکید دارد؛ چرا که آشنایی با اصول این رویکرد می‌تواند زمینه‌ساز استفاده خلاقانه از فناوری‌های آموزشی، افزایش انگیزش تحصیلی و ارتقای سطح مشارکت فعال دانش‌آموزان شود. بر همین اساس، توصیه می‌شود سیاست‌گذاران و مدیران آموزشی با برگزاری دوره‌های ضمن خدمت، کارگاه‌های تخصصی و برنامه‌های توانمندسازی معلمان، زمینه کاربست مؤثر یادگیری خرد را در مدارس فراهم آورند. به‌کارگیری این رویکرد می‌تواند نه تنها کیفیت یادگیری در درس علوم، بلکه در سایر دروس و موقعیت‌های آموزشی را نیز ارتقا بخشد.

کلیدواژه‌ها

• کلاس درس معکوس
• یادگیری خرد
• مشارکت تحصیلی
• بار شناختی
• طراحی آموزشی

موضوعات

• فناوری های آموزشی نوظهور

عنوان مقاله [English]

Flipped classroom and micro learning in the digital age: A comparative study on cognitive, emotional, and behavioral engagement of elementary school students

نویسندگان [English]

• Mohadeseh Asnavandi ¹
• Rahim Moradi ²
• Mohsen Bagheri ³

¹ Department of Human Sciences, Faculty of Human sciences, Arak University, Arak, Iran

² Assistant Professor, Faculty of Humanities, Department of Educational Sciences, Arak University, Arak, Iran

³ Department of Human Sciences, Faculty of Human sciences, Arak University, Arak, Iran

چکیده [English]

Background and Objectives: In recent decades, the expansion of innovative educational technologies has profoundly transformed teaching–learning practices and has drawn the attention of researchers and educators to active, learner-centred approaches. Among these, the flipped classroom, by shifting direct instruction from the classroom to outside the school environment, provides more opportunities for interaction, practice, and critical thinking during class time. On the other hand, micro learning, by delivering content in short, purposeful, and accessible segments, enables gradual and personalized learning while helping to reduce cognitive load. Despite the growing use of these two approaches in advanced educational systems, there is still insufficient empirical evidence regarding their relative effectiveness on different dimensions of learning at lower educational levels. Since student engagement is recognized as a key indicator of academic success and sustained learning—encompassing cognitive, emotional, and behavioral dimensions—examining the impact of innovative teaching methods on engagement can offer valuable insights for improving the quality of education in elementary schools.
Methods: This study employed a quasi-experimental design with a pre-test-post-test control group. The statistical population comprised all female second-grade elementary school students in public schools in Arak city during the academic year 2023-2024. From this population, a convenience sample of 105 students was selected from a girls’ elementary school and randomly assigned to three groups (flipped classroom, micro learning, and control). The research instruments included the standardized Reeve’s Academic Engagement Scale and the Cognitive Load Questionnaire by Paas and Van Merriënboer. The educational intervention was conducted over 8 weeks, during which the flipped classroom group utilized pre-class instructional videos and interactive in-class activities, and the microlearning group benefited from short digital instructional content and supplementary sessions. The control group received traditional instruction. Data were analyzed using descriptive and inferential statistical methods (analysis of covariance).
Findings:. Examination of statistical assumptions indicated that the necessary conditions for conducting the analysis of covariance (ANCOVA) were met. The results revealed a statistically significant difference between the groups in total academic engagement post-test scores after adjusting for the pre-test effect [F(2, 100)=17.85, p<0.001, η²=0.26]. Pairwise comparisons demonstrated that micro learning yielded superior performance compared to both the flipped classroom and the control group across all dimensions of academic engagement (cognitive, emotional, and behavioral), as well as in reducing cognitive load [F(2, 100)=39.52, p<0.001, η²=0.44] (p<0.05). A follow-up test three months later confirmed the sustained superiority of micro learning. While the flipped classroom also showed an advantage over the traditional method, its effectiveness was lower compared to micro learning.
 Conclusion: The results of this study revealed that micro learning, due to its flexible structure, gradual delivery of content, and effectiveness in reducing cognitive load, can serve as a highly efficient instructional strategy for enhancing cognitive, emotional, and behavioral engagement among elementary school students. These findings highlight the importance of considering instructional design principles tailored to learners’ cognitive and developmental characteristics and suggest that integrating micro learning with conventional teaching methods can significantly improve the quality of teaching and learning processes. Moreover, the study underscores the necessity of teacher training and professional development in designing and implementing micro learning content. Familiarity with the principles of this approach can enable teachers to make creative use of educational technologies, foster students’ academic motivation, and enhance their active participation in the classroom. Accordingly, it is recommended that educational policymakers and school administrators promote the effective application of micro learning by offering in-service training programs, specialized workshops, and capacity-building initiatives for teachers. Employing this approach has the potential to improve not only learning outcomes in science education but also in other subjects and instructional contexts.

کلیدواژه‌ها [English]

• Flipped Classroom
• Microlearning
• Academic Engagement
• Cognitive Load
• Instructional Design

COPYRIGHTS 
© 2025 The Author(s).  This is an open-access article distributed under the terms and conditions of the Creative Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) (https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/)