نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مهسا جهانگیر ¹
• مریم صفرنواده ²
• مهتاب پورآتشی ³

¹ گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیکی، تهران، ایران

² گروه علوم پزشکی، دانشکده درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران

³ موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، تهران، ایران

چکیده

پیشینه و اهداف: امروزه، تکنولوژی آموزشی مدرن و مدل‌ها و شیوه‌های زیربنایی به بخشی جدایی‌ناپذیر از فرآیند آموزش و یادگیری تبدیل شده‌اند و رشد سریع (نوآورانه) را در حوزه آموزش عالی نشان داده‌اند؛ در نتیجه، بسیاری از مؤسسات آموزش عالی تلاش می‌کنند تا در فناوری‌های دیجیتال سرمایه‌گذاری کنند تا به پشتیبانی از فرآیندهای آموزشی و یادگیری مختلف و برنامه درسی کمک کنند. از نظر آموزشی، مطالعات موجود اظهار می‌دارند که «فناوری‌های دیجیتال» یکی از ابزارهای توانمندی است که معلمان یا مسسات عالی می‌توانند از آن برای تسهیل فرآیندهای یاددهی-یادگیری و بهبود/تغییر تجارب یادگیری و مشارکت دانش‌آموزان و دانشکده‌ها استفاده کنند.
روش‌ها: پژوهش به روش ترکیبی از نوع راهبرد اکتشافی متوالی انجام شد. در مرحله کیفی از روش تحلیل محتوای عرفی و در مرحله کمّی از روش تحقیق پیمایشی (اکتشاف ترکیبی) از نوع توصیفی بهره گرفتیم. پژوهش حاضر از نوع میدانی و از نظر هدف کاربردی  بود. جامعه پژوهش در مرحله کیفی7 نفر به‌صورت هدفمند جهت انجام مصاحبه عمیق انتخاب شد و مصاحبه‌ها تا مرحله اشباع ادامه یافت. در مرحله کیفی، جامعه آماری تحقیق شامل مدرسین مرکز آموزش علمی کاربردی جهاد دانشگاهی شیراز بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری نظری و هدفمند این افراد شناسایی شدند. جامعه آماری تحقیق حاضر در بخش کمّی، مدرسین مرکز آموزش علمی کاربردی جهاد دانشگاهی شیراز، 160 نفر محاسبه شد که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده جدول گرجسی و مورگان از این تعداد 113 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند.  ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کیفی مصاحبه و در بخش کمّی پرسش‌نامه محقق‌ساخته بود. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در بخش کیفی، کدگذاری باز و محوری با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA و در بخش کمّی آزمون تی‌تک نمونه‌ای و آزمون فریدمن با استفاده از نرم‌افزار SPSS 25 انجام شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد عوامل موثر بر استفاده از تکنولوژی آموزشی و فناوری اطلاعات و ارتباطات در فرایند یاددهی- یادگیری از دیدگاه اساتید ابتدا با مجموع 20 کد شناسایی شد. نهایت 7 کد محوری شامل آمادگی استاد برای استفاده از فناوری آموزشی، حمایت از استفاده از فناوری آموزشی، ویژگی‌های فناوری آموزشی، ملاحظات اخلاقی، اثربخشی استفاده از فناوری آموزشی، چالش‌های استفاده از فناوری آموزشی و راهکارهای غلبه بر چالش‌های استفاده از فناوری آموزشی بود. همچنین موانع استفاده از تکنولوژی آموزشی و فناوری اطلاعات و ارتباطات در فرایند یاددهی- یادگیری از دیدگاه اساتید دارای 5 کد محوری شامل کمبود منابع، فقدان دانش و مهارت، فقدان حمایت و تشویق، ملاحظات مربوط به محتوا و دانشجویان و ملاحظات مربوط به نگرش و فرهنگ بود. همچنین در بخش کمّی نتایج نشان داد در عوامل مؤثر بالاترین میانگین رتبه مربوط به ملاحظات اخلاقی در استفاده از فناوری آموزشی و کمترین رتبه مربوط به آمادگی استاد برای استفاده از فناوری آموزشی است و در بخش موانع بالاترین میانگین رتبه مربوط به ملاحظات مربوط به نگرش و فرهنگ و کمترین رتبه مربوط به فقدان حمایت و تشویق است.
نتیجه‌گیری: آمادگی استاد برای استفاده از فناوری آموزشی، حمایت از استفاده از فناوری آموزشی، ویژگی‌های فناوری آموزشی، ملاحظات اخلاقی در استفاده از فناوری آموزشی، اثربخشی استفاده از فناوری آموزشی، چالش‌های استفاده از فناوری آموزشی، راهکارهای غلبه بر چالش‌های استفاده از فناوری آموزشی عوامل مؤثر بر استفاده از تکنولوژی آموزشی و فناوری اطلاعات و ارتباطات در فرایند یاددهی- یادگیری از دیدگاه اساتید هستند.

کلیدواژه‌ها

• تکنولوژی آموزشیک: فناوری اطلاعات و ارتباطات : فرایند یاددهی
• یادگیری: ویژگی های فناوری آموزشی: ملاحظات اخلاقی

موضوعات

• آموزش الکترونیکی- مجازی

عنوان مقاله [English]

Barriers and factors affecting the use of educational technology and information and communication technology in the teaching-learning process from the professors' point of view

نویسندگان [English]

• M. Jahangir ¹
• maryam safar navadeh ²
• M. Pouratashi ³

¹ Department of Educational Management, Faculty of Educational Sciences, Islamic Azad University, Electronic Branch, Tehran, Iran

² Department of Medical Sciences, Faculty of Medicine and Medical Education, Tehran, Iran

³ Institute for Research and Planning of Higher Education, Tehran, Iran

چکیده [English]

Background and Objectives: Nowadays, modern educational technology and the underlying models and methods have become an integral part of the teaching and learning process and have shown rapid (innovative) growth in the field of higher education. As a result, many higher education institutions are trying to invest in digital technologies to help support various teaching and learning processes and curricula. From an educational perspective, existing studies suggest that “digital technologies” are one of the powerful tools that teachers or higher education institutions can use to facilitate teaching-learning processes and improve/change the learning experiences and engagement of students and faculty.
Methods: The research was carried out by a combination method of sequential exploratory strategy type. In the qualitative stage, conventional content analysis method was used, and in the quantitative stage, the survey research method (combined exploration) of descriptive type was used. In terms of the environment dimension, the current research was of the field type and in terms of the purpose, it was a part of applied research. In the qualitative phase, 7 individuals were purposefully selected to conduct in-depth interviews and the interviews continued until the saturation phase. In the qualitative stage, the statistical population of the research included the lecturers from Shiraz Academic Jihad Applied Scientific Education Center, who were identified using the theoretical and targeted sampling method. The statistical population of this research in the quantitative part included the lecturers of Shiraz University Jihad Applied Scientific Education Center, andthe total sample size was calculated to be 160 participants based on the statistical yearbook of the university that was prepared by the Human Resources Department in 1402-1403, which was calculated and 113 participants were selected as a sample using the simple random sampling method of Krejcie & Morgan table. The tool for data collection was interview in the qualitative part and researcher-made questionnaire in the quantitative part. To analyze the data in the qualitative part, open and axial coding was done using MAXQDA software, and in the quantitative part, one-sample t-test and Friedman test were performed using SPSS 25 software.
Findings: The results showed that the factors affecting the use of educational technology and information and communication technology in the teaching-learning process from the point of view of professors had severn core codes, including the teacher's preparation for using educational technology, supporting the use of educational technology, characteristics of educational technology, ethical considerations, the effectiveness of using educational technology, the challenges of using educational technology, and the solutions to overcome the challenges of using educational technology. Also, the barriers to using educational technology and information and communication technology in the teaching-learning process from the point of view of professors included five core codes including lack of resources, lack of knowledge and skills, lack of support and encouragement, considerations related to content and students. And the considerations were related to attitude and culture. Also, in the quantitative part, the results showed that among the effective factors, the highest average rating was related to ethical considerations in the use of educational technology, and the lowest rating was related to the preparation of the teacher to use educational technology, and in the obstacles section, the highest average rating was related to considerations related to attitude and culture and the lowest rank was related to the lack of support and encouragement.
Conclusion: Teacher readiness to use educational technology, support for the use of educational technology, characteristics of educational technology, ethical considerations in the use of educational technology, effectiveness of the use of educational technology, challenges in the use of educational technology, and strategies for overcoming the challenges of using educational technology were factors affecting the use of educational technology and information and communication technology in the teaching-learning process from the perspective of teachers.

کلیدواژه‌ها [English]

• Educational Technology
• Information and Communication Technology
• Teaching-Learning Process
• Features of Educational Technology
• Ethical Considerations

COPYRIGHTS 
© 2025 The Author(s).  This is an open-access article distributed under the terms and conditions of the Creative Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) (https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/)