بهبود تصمیم‌گیری در بسکتبالیست‌های مبتدی با استفاده از فناوری‌های واقعیت‌مجازی و شبیه‌سازی ویدئویی

وظیفه, زهرا; طهماسبی بروجنی, شهزاد; عرب عامری, الهه

doi:10.22061/tej.2026.12105.3239

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه علوم رفتاری و شناختی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

https://doi.org/10.22061/tej.2026.12105.3239

چکیده

پیشینه و اهداف: رقابت‌های سطوح بالا به قابلیت‌های فیزیکی و شناختی فوق‌العاده نیازمند است. تصمیم‌گیری به‌عنوان قابلیت‌شناختی، از نیازهای اساسی فعالیت‌های ورزشی است. چنانچه این مهارت در هریک از بازیکنان پیشرفت کند، موفقیت تیم و گروه را به همراه خواهد داشت. بنابراین یافتن شیوه‌های آموزشی مناسب و فناوری‌هایی که بتوانند روی آن اثرگذار باشند تا بتوانند عملکرد ورزشکار را به‌صورت غیرمستقیم تحت‌تأثیر قرار دهند، بسیار مهم است. این روش‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که تمرینات متنوع همراه با کنترل محیط را دربر گیرد. واقعیت‌مجازی یکی از این فناوری‌هاست که نتایج مغایری را روی عملکرد ورزشکاران به همراه دارد و از سوی دیگر شبیه‌سازی ویدئویی مزایا و معایبی دارد که نیاز به بررسی دقیق‌تر آن است. مطالعۀ حاضر با هدف تأثیر تمرینات واقعیت مجازی و شبیه‌سازی ویدئویی بر تصمیم‌گیری بسکتبالیست‌های مبتدی انجام شد.
روش‌ها‌: شرکت‌کننده‌ها، 51 بسکتبالیست‌ دختر مبتدی (۶۸/۰ ± ۸۸/۱۹۸) بودند که به‌صورت تصادفی به ۳ گروه مساوی واقعیت‌‌مجازی، شبیه‌سازی ویدئویی و کنترل تقسیم شدند. مطالعه در دو مرحلۀ پیش‌آزمون و پس‌آزمون انجام شد. آزمودنی‌ها ده کلیپ را تماشا کردند. کلیپ‌ها از صحنه‌های حساس مسابقات که شامل تغییر جهت و تغییر مسیر بود، ساخته شده بود. مدت‌زمان هرکدام ده ثانیه بود. در ثانیۀ ۸ کلیپ، صدای هشدار برای پاسخ‌دهی شنیده شد و صفحه به‌طور موقت به‌مدت ۲ ثانیه سیاه شد. پس از اتمام دو ثانیه، صدای هشدار دوباره به‌منظور پایان زمان پاسخ‌دهی به صدا درآمد. در ادامه و بدون وقفه، کلیپ بعدی نمایش داده‌می‌شد. پاسخ‌های انتظار راست، چپ، جلو و عقب بود که به‌عنوان تصمیم بعدی بازیکن توسط آزمودنی بیان شد. ۳ جلسۀ تمرینی برای هر ۳ گروه انجام شد. در هریک از این جلسات دو گروه واقعیت مجازی و شبیه‌سازی به تماشای ۲۰ کلیپ مشخص از صحنه‌های حساس و موقعیت‌های ویژه پرداختند و گروه کنترل هر جلسه به تماشای یک بازی به‌مدت ۱۵ دقیقه پرداخت. در مرحلۀ پس‌آزمون شرکت‌کنندگان، ده کلیپ را مشابه پیش‌آزمون، مشاهده و اقدام به تصمیم‌گیری دربارۀ حرکت بعدی کردند. برای تحلیل آماری، تصمیم‌گیری از آزمون ناپارامتریک ویلکاکسون برای مقایسه‌های درون‌گروهی و آزمون کروسکال والیس برای مقایسه‌های بین‌گروهی استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج مربوط به تغییرات درون‌گروهی نشان‌داد در گروه‌های واقعیت‌مجازی و شبیه‌‌سازی ویدئویی نمرات تصمیم‌گیری از پیش‌‌آزمون تا پس‌آزمون تا پس‌آزمون افزایش معنی‌‌داری داشت( 05/0> p )؛ اما در گروه کنترل تغییر معنی‌داری از پیش‌آزمون تا پس‌آزمون مشاهده نشد (۰۵/۰> p ). همچنین مشاهده شد که گروه واقعیت‌مجازی در مرحلۀ پس‌آزمون نمرۀ بالاتری را در مرحلۀ پس‌آزمون داشتند (۰۳۹/۰=p). با وجود این، تفاوت معنی‌داری بین گروه شبیه‌سازی ویدئویی با کنترل ه (۰۰/۱=p) و گروه واقعیت‌مجازی (۰۶۶/۰=p) در مرحلۀ پس‌آزمون مشاهده نشد.
نتیجه‌گیری: نتیجه‌گیری این مطالعه نشان می‌دهد که تمرینات با فناوری‌های واقعیت‌مجازی و شبیه‌سازی ویدئویی تأثیر مثبت و قابل‌توجهی بر بهبود تصمیم‌گیری بسکتبالیست‌های مبتدی دارد. در حالی که هر دو روش در مقایسه با گروه کنترل باعث افزایش مهارت تصمیم‌گیری شدند، فناوری واقعیت مجازی در خصوص روش شبیه‌سازی ویدئویی اثر قوی‌تری نشان داد؛ هرچند این تفاوت‌ها در مرحلۀ پس‌آزمون بین این دو گروه هنوز معنی‌دار نبود. بنابراین، استفاده از فناوری‌های نوین مانند واقعیت‌مجازی می‌تواند در فرایند آموزش و بهبود عملکرد ورزشی مؤثر باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فناوری های آموزشی نوظهور

عنوان مقاله [English]

Improving decision-making in beginner basketball players using Virtual Reality and video simulation technologies

نویسندگان [English]

Z. Vazifeh
Sh. Tahmasebi Boroujeni
E. Arabameri

Department of Behavioral and Cognitive Sciences in Sport, Faculty of Sport Sciences and Health, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده [English]

Background and Objectives: High-level competitions require exceptional physical and cognitive abilities. Decision-making, as a key cognitive skill, plays a crucial role in sports activities. If this skill improves in any of the players, it will contribute to the success of the team and the group. Accordingly, identifying effective training methods and technologies that can enhance decision-making is essential, as such improvements may indirectly boost athletic performance. These methods should include a variety of exercises along with environmental control. Among emerging technologies, virtual reality (VR) has shown mixed effects on athletes’ performance, while video simulation also presents both strengths and limitations that warrant further exploration. Therefore, the present study aimed to examine the impact of virtual reality and video simulation training on the decision-making abilities of novice basketball players.
Methods: Participants included 51 novice female basketball players (mean age: 19.88 ± 0.68 years), who were randomly assigned to three equal groups: virtual reality (VR), video simulation, and a control group. The study consisted of two phases: a pre-test and a post-test. During the tests, participants viewed 10 video clips, each lasting 10 seconds, extracted from critical moments in basketball games involving changes in direction and course. At the 8th second of each clip, an auditory cue was played, and the screen went black for 2 seconds, signaling the participant to respond. At the end of this interval, the same cue indicated the end of the response period, and the next clip was displayed without interruption.
Participants were instructed to indicate their predicted directional decision - right, left, forward, or backward — as the next move of the player in the scene. Throughout three training sessions, the VR and video simulation groups each watched 20 specialized clips containing critical scenarios and decision-making situations. The control group, by contrast, watched a regular basketball game for 15 minutes in each session. In the post-test phase, participants were again shown 10 clips similar to the pre-test and asked to make decisions regarding the next move. For statistical analysis, the Wilcoxon signed-rank test was used to compare pre- and post-test results within each group, and the Kruskal–Wallis test was employed to examine differences between the groups.
Findings: Indicated that within-group comparisons revealed a significant increase in decision-making scores from pre-test to post-test in both the virtual reality and video simulation groups (P < 0.05). However, no significant change was observed in the control group (p > 0.05). Post-test comparisons between groups revealed that the virtual reality group scored significantly higher than the control group (p = 0.039). However, there were no significant differences between the video simulation group and the control group (p = 1.00), nor between the virtual reality and video simulation groups (p = 0.066).
Conclusion: The findings of this study suggest that training with virtual reality and video simulation technologies can significantly enhance decision-making abilities in novice basketball players. Both methods led to improvements compared to the control group; however, virtual reality demonstrated a stronger effect than video simulation, although the difference between the two experimental groups was not statistically significant at the post-test stage. These findings suggest that emerging technologies, especially virtual reality, hold promise as effective tools for training and improving sport-specific cognitive performance.

کلیدواژه‌ها [English]

Interactive technology
Cognitive skills
Speed and accuracy
Decision-making
Simulation

COPYRIGHTS
© 2026 The Author(s). This is an open-access article distributed under the terms and conditions of the Creative Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) (https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/)

مراجع

[1] Zahedmanesh F, Shahbazi M, Tahmasbi boroujeni Sh, Arabameri E. Decision-making in basketball attack tactics: Comparison of verbal and hand-based combined exercises. Sport Mot Dev Learn. 2021;93(24):31–40.

[2] Pagé C, Bernier PM, Trempe M. Using video simulations and virtual reality to improve decision-making skills in basketball. J Sports Sci. 2019 Nov 2;37(21):2403–10.

https://doi.10.1080/02640414.2019.1638193

[3] Shahbazi M, Hojabrnia R. Investigating the role of decision making in sports performance. J Sport Psychol. 2022;13(2):45–72. https://doi. 10.48308/MBSP.6.2.45

[4] Natsuhara T, Kato T, Nakayama M, Yoshida T, Sasaki R, Matsutake T, et al. Decision-Making While Passing and Visual Search Strategy During Ball Receiving in Team Sport Play. Percept Mot Skills. 2020 Apr 21;127(2):468–89.

https://doi. 10.1177/0031512519900057

[5] Rafiq M, Rafiq G, Agyeman R, Choi GS, Jin SI. Scene Classification for Sports Video Summarization Using Transfer Learning. Sensors. 2020 Mar 18;20(6):1702.

https://doi.org/10.3390/s20061702

[6] Romdhane M Ben, Khacharem A. Controlling the display of videos in a physical education context: effects on learning outcomes and situational interest. Phys Educ Sport Pedagog. 2023 Sep 3;28(5):517–29.

https://doi.org/10.1080/17408989.2021.2005013

[7] Faro H, Fortes L de S, Lima-Junior D de, Barbosa BT, Ferreira MEC, Almeida SS. Sport-based video game causes mental fatigue and impairs visuomotor skill in male basketball players. Int J Sport Exerc Psychol. 2023 Nov 2;21(6):1125–39. https://doi.org/10.1080/1612197X.2022.2109187

[8] Harris DJ, Buckingham G, Wilson MR, Brookes J, Mushtaq F, Mon-Williams M, et al. The effect of a virtual reality environment on gaze behaviour and motor skill learning. Psychol Sport Exerc. 2020;50.

https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2020.101721

[9] Harvey C, Selmanović E, O’Connor J, Chahin M. A comparison between expert and beginner learning for motor skill development in a virtual reality serious game. Vis Comput. 2021 Jan 24;37(1):3–17.

https://doi.org/10.1007/s00371-019-01702-w

[10] Moreau Q, Tieri G, Era V, Aglioti SM, Candidi M. The performance monitoring system is attuned to others’ actions during dyadic motor interactions. Cereb Cortex. 2022 Dec 15;33(1):222–34. https://doi.10.1093/cercor/bhac063

[11] Bahram A, Alizade H, Ghadiri F, Gheitasi M. The effect of 8 weeks of exergame training on motor proficiency of children and adolescents with typical development and those with developmental coordination disorder. Sci J Rehabil Med. 2024 Mar 1;12(6):224–41. https://doi.10.32598/SJRM.13.1.3

[12] Pourazar M, Bagherzadeh F, Hoominian D. Effect of Training Intervention Using Virtual Reality Approach on Proprioceptive Function of Elbow Joint in Hemiplegic Children. Sport Mot Dev Learn. 2024;16(2):5–17.

https://doi.org/10.13066/kspm.2024.19.4.75

[13] Kittel A, Larkin P, Elsworthy N, Lindsay R, Spittle M. Effectiveness of 360° virtual reality and match broadcast video to improve decision-making skill. Sci Med Footb. 2020 Oct 1;4(4):255–62.

https://doi.org/10.1080/24733938.2020.1754449

[14] Soltani P, Morice AHP. A multi‐scale analysis of basketball throw in virtual reality for tracking perceptual‐motor expertise. Scand J Med Sci Sports. 2023 Feb 18;33(2):178–88. https://doi.org/10.1111/sms.14250

[15] Kaiser K, Walters S, Sheehy K, Murray E, Spencer K. Implementing the technology shift from 2D to 3D: insights and suggestions for umpire educators. Front Virtual Real. 2024 Apr 26;5(3):128–38. https://doi.org/10.3389/frvir.2024.1368648

[16] Torabi F, Delkash S. Impact of Virtual Reality on Perceptual Motor Performance of Adolescent Taekwondo Girls. J Res Sch VIRTUAL Learn. 2022;10(2):71–8.

https://doi.org/10.30473/etl.2023.64912.3858

[17] Hu Z. Virtual Reality-Based Cooperative Learning in Physical Education: Ways to Improve Physical Performance and Motivation of Students. Int J Human–Computer Interact. 2025 Jan 2;41(1):242–53.

https://doi/full/10.1080/10447318.2023.2297331

[18] Song Y. Basketball Technology Simulation Application Based on Virtual Reality. Math Probl Eng. 2021 Mar 1;5(2):1–9. https://doi.org/10.1155/2023/9762156

[19] Zhao K, Guo X. Analysis of the Application of Virtual Reality Technology in Football Training. J Sensors. 2022 Mar 7;12(9):1–8. https://doi.org/10.1155/2022/1339434

[20] Mascret N, Montagne G, Devrièse-Sence A, Vu A, Kulpa R. Acceptance by athletes of a virtual reality head-mounted display intended to enhance sport performance. Psychol Sport Exerc. 2022 Jul;61(24):102–11.

https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2022.102201

[21] Fortes LS, Almeida SS, Praça GM, Nascimento-Júnior JRA, Lima-Junior D, Barbosa BT, et al. Virtual reality promotes greater improvements than video-stimulation screen on perceptual-cognitive skills in young soccer athletes. Hum Mov Sci. 2021 Oct;79(18):102–9.

https://doi.org/10.1016/j.humov.2021.102856

[22] Fortes LS, De Lima-Junior D, Fiorese L, Nascimento-Júnior JRA, Mortatti AL, Ferreira MEC. The effect of smartphones and playing video games on decision-making in soccer players: A crossover and randomised study. J Sports Sci. 2020 Mar 3;38(5):552–8.

https://doi.org/10.1080/02640414.2020.1715181

[23] Zainal NH, Chan WW, Saxena AP, Taylor CB, Newman MG. Pilot randomized trial of self-guided virtual reality exposure therapy for social anxiety disorder. Behav Res Ther. 2021 Dec;147(15):103984.

https://doi.org/10.1016/j.brat.2021.103984

[24] Kittel A, Larkin P, Elsworthy N, Spittle M. Transfer of 360° virtual reality and match broadcast video-based tests to on-field decision-making. Sci Med Footb. 2021 Jan 2;5(1):79–86. https://doi.org/10.1080/24733938.2020.1802506

[25] Yunchao M, Mengyao R, Xingman L. Application of virtual simulation technology in sports decision training: a systematic review. Front Psychol. 2023 May 18;14(3):116–35. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1164117

[26] Khajovi D. Comparison of the effect of sports vision exercises and static eye exercises on decision making, gaze behavior and service performance of beginner tennis players. Scand J Med Sci Sports. 2024 Jun.

https://doi.org/10.22089/mbj.2024.16066.2132

[27] Conejero Suárez M, Prado Serenini AL, Fernández-Echeverría C, Collado-Mateo D, Moreno Arroyo MP. The Effect of Decision Training, from a Cognitive Perspective, on Decision-Making in Volleyball: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Environ Res Public Health. 2020 May 21;17(10):3628. https://doi.org/10.3390/ijerph17103628

[28] Zamzami M. The effectiveness of using virtual reality technology on learning the jump-shot skill in basketball. J MensSana. 2020 Dec 6;5(2):191–201.

https://doi.org/10.24036/MensSana.050220.012

[29] Wang J. Research on Application of Virtual Reality Technology in Competitive Sports. Procedia Eng. 2012; 29(7): 3659–62.

https://doi.org/10.1016/j.proeng.2012.01.548

[30] Naderi E, Shahbazi M. The effectiveness of using virtual reality systems in the rehabilitation of people with functional ankle instability. Sport Psychol. 2021; 10(3): 223–35. https://doi.org/10.22037/iipm.v10i3.38106

نامه به سردبیر

سر دبیر نشریه فناوری آموزش، با تواضع انتشار نامه های واصله از نویسندگان و خوانندگان و بحث در سامانه نشریه را ظرف 3 ماه از تاریخ انتشار آنلاین مقاله در سامانه و یا قبل از انتشار چاپی نشریه، به منظور اصلاح و نظردهی امکان پذیر نموده است.، البته این شامل نقد در مورد تحقیقات اصلی مقاله نمی باشد.

توچه به موارد ذیل پیش از ارسال نامه به سردبیر لازم است در نظر گرفته شود:

[1]نامه هایی که شامل گزارش از آمار، واقعیت ها، تحقیقات یا نظریه ها هستند، لازم است همراه با منابع معتبر و مناسب باشند، اگرچه ارسال بیش از زمان 3 نامه توصیه نمی گردد

[2] نامه هایی که بجای انتقاد سازنده به ایده های تحقیق، مشتمل بر حملات شخصی به نویسنده باشند، توجه و چاپ نمی شود

[3] نامه ها نباید بیش از 300 کلمه باشد

[4] نویسندگان نامه لازم است در ابتدای نامه تمایل یا عدم تمایل خود را نسبت به چاپ نظریه ارسالی نسبت به یک مقاله خاص اعلام نمایند

[5] به نامه های ناشناس ترتیب اثر داده نمی شود

[6] شهر، کشور و محل سکونت نویسندگان نامه باید در نامه مشخص باشد.

[7] به منظور شفافیت بیشتر و محدودیت حجم نامه، ویرایش بر روی آن انجام می پذیرد.