نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محمد جوادی پور
• فرهاد سراجی
• فاطمه رضائی

گروه روش‌ها و برنامه درسی و آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

پیشینه و اهداف: قرار گرفتن دانش­آموزان در معرض بازخورد مکرر معلمان به‌عنوان یکی از منابع اصلی آموزشی در آموزش الکترونیکی شناسایی می­شود. نقش بازخورد در بستر الکترونیکی شامل دیدگاه اجتماعی و روابط انسانی در بازخورد، بازخورد مربوط به فرآیند یادگیری دانش­آموز و دریافت بازخورد موضوعی است. این مقاله بر قدرت بازخورد در ارتباط با آموزش الکترونیکی و روش‌هایی که می‌تواند آن را مؤثرتر کند، تمرکز دارد. در این بررسی، بازخورد به‌عنوان اطلاعات ارائه‌شده توسط یک عامل (به‌عنوان مثال، معلم، همتا، کتاب، والدین، خود، تجربه) در رابطه با جنبه‌های عملکرد یا درک فرد مفهوم‌سازی می‌شود. در آموزش الکترونیکی، بازخورد اغلب از «سیستم» به‌جای یک شخص واقعی ارسال می­شود. در آموزش الکترونیکی، مانند سایر محیط‌های کاری و آموزشی، دریافت بازخورد برای فراگیرانی که در دوره‌های برخط ثبت‌نام می‌کنند بسیار مهم است؛ زیرا به آن‌ها اجازه می‌دهد تا هرگونه خطا را در مسیر، بهبود بخشند و تصحیح کنند و دست‌یابی به اهداف نهایی را ممکن می‌سازد. در برخی موارد نمی‌توان درخواست را توضیح داد و عمیق‌تر به موضوع پرداخت؛ اگرچه وجود پیام­ها و گروه‌ها در دوره برخط منبع ارزشمندی در این زمینه است. بنابراین، برای یک دانش­آموز در یک دوره دیجیتال، دریافت بازخورد، مانند یادگیری سنتی، بسیار مهم است؛ برای دست‌یابی‌ به این نکته که آیا درک موضوعات مختلف کامل است یا نیاز به تعمیق دارد. این امر یک تبادل متقابل بین دانش‌آموزان و معلمان و سازندگان دوره‌های آموزش الکترونیکی است. این پژوهش به‌دنبال بررسی کیفیت و کمیّت بازخوردها در آموزش الکترونیکی، چالش­های ارسال و دریافت بازخورد در آموزش الکترونیکی و همچنین راهکارهای افزایش مطلوبیت بازخورد در بستر الکترونیکی است.
روش‌ها‌: پژوهش حاضر برمبنای روش تحقیق کیفی و رویکرد پدیدارشناسی بوده و داده­های این پژوهش مبتنی بر تجربه زیسته دبیران و دانش­آموزان دارای دوره، کلاس و واحدهای الکترونیکی در مدارس استوار شده است. شرکت­کنندگان در پژوهش با بهره­گیری از روش نمونه­گیری گلوله برفی انتخاب شدند و در مجموع 21 نفر بودند که تعداد 9 نفر از آنها از معلمان دوره­های آموزش الکترونیکی و تعداد 12 نفر دیگر از دانش­آموزان دارای تجربه حضور در دوره­های آموزش الکترونیکی در مدارس، انتخاب شدند و مورد مصاحبه قرار گرفتند.  بعد از گردآوری فرم­های تکمیل شده نسبت به پالایش، بازخوانی، دسته­بندی و ارائه یافته­ها از طریق فن تحلیل محتوای کیفی متن مصاحبه­ها اقدام شد. در پژوهش حاضر، داده­های حاصل از یادداشت­برداری­های به‌عمل آمده از مصاحبه­ها، خط‌به‌خط خوانده شده و سپس، مفاهیم و جملات اصلی، استخراج و مضمون­ها و زیرمضامین تشکیل و در نهایت، دسته­بندی شدند.
یافته‌ها: نتایج انجام مصاحبه­ها در طول این پژوهش منجر به ٤ مضمون اصلی و ۲۰ زیرمضامین در امر ارسال و دریافت بازخورد در آموزش الکترونیکی شد که در واقع، بیانگر این موضوع است که هر دوره آموزشی چه در مرحله برنامه­ریزی و چه در مرحله برگزاری، برای رسیدن به اهداف آموزشی خود باید به این مقولات توجه داشته باشد. یافته­ها حاکی از آن است که فرایند ارسال و دریافت بازخورد در آموزش الکترونیکی در ٤ زمینه عمده، « تأثیرات مربوط به بازخورد در آموزش الکترونیک»، « ضعف­های مربوط به بازخورد در آموزش الکترونیک»، « دلایل اجتناب از بازخورد در آموزش الکترونیک» و « بسترهای پیشنهادشده جهت رفع مشکلات در آموزش الکترونیک» اتفاق می­افتند که در ادامه به‌طور مفصل­تری این موارد آورده می­شوند.
نتیجه‌گیری:  طبق مصاحبه­های انجام شده با مشارکت­کنندگان در این پژوهش، تأثیرات مثبت و سازنده بازخورد در بستر آموزش الکترونیکی بیان شد و چالش­ها و مشکلاتی در روند ارسال و دریافت بازخورد معلم و یادگیرنده شناسایی شد که تأثیرات مخربی بر عملکرد فعالیت­های یاددهی_ یادگیری دارند. پرواضح است که درصورت برطرف نشدن این مهم، یادگیرندگان در فرایند یاددهی و یادگیری دچار چالش‌هایی خواهند شد.

کلیدواژه‌ها

• بازخورد
• آموزش الکترونیکی
• یاددهنده_یادگیرنده
• بستر الکترونیکی

موضوعات

• آموزش الکترونیکی- مجازی

عنوان مقاله [English]

Identifying and Explaining the Views of Teachers and Students Towards Formative Feedback in the E-Learning Environment

نویسندگان [English]

• M. Javadipour
• F. Seraji
• F. Rezaei

Department of Curriculum Development and Instruction Methods, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده [English]

Background and Objectives: Students' exposure to frequent teacher feedback is identified as one of the primary educational resources in e-learning. The role of feedback in the electronic environment encompasses the social perspective and human relationships in feedback, feedback related to the student's learning process, and the reception of substantive feedback. This article focuses on the power of feedback in relation to e-learning and the methods that can make it more effective. In this context, feedback is conceptualized as information provided by an agent (e.g., teacher, peer, book, parent, self, experience) regarding aspects of an individual's performance or understanding. In e-learning, feedback is often delivered from the "system" rather than an actual person. In e-learning, as in other occupational and educational environments, receiving feedback is crucial for the learners who enrolled in online courses, as it allows them to identify, improve, and correct their errors along the way, enabling the achievement of ultimate goals. In some instances, it may not be possible to request explanations or delve deeper into a subject, although the presence of messages and groups in the online course serves as a valuable resource in this regard. Therefore, for a student in a digital course, receiving feedback, much like in traditional learning, is vital for determining whether understanding of various topics is complete or requires further depth. This represents a mutual exchange between students, teachers, and e-learning course developers. This research sought to examine the quality and quantity of feedback in e-learning, the challenges of giving and receiving feedback in e-learning, as well as strategies for enhancing the desirability of feedback in the electronic environment.
Methods: The present study was based on a qualitative research method and a phenomenological approach. The data for this research were grounded in the lived experiences of teachers and students who had participated in e-learning courses, classes, and units in schools. Participants were selected using the snowball sampling method. A total of 21 participants were included, comprising 9 teachers of e-learning courses and 12 students with experience in e-learning courses in schools, who were selected and interviewed. After collecting the completed forms, the interview texts were refined, reread, categorized, and findings were presented using qualitative content analysis techniques. In this research, the data derived from notes taken during the interviews were read line by line. Subsequently, key concepts and statements were extracted, topics and sub-topics were formed, and were ultimately categorized.
Findings: The results of conducting interviews throughout this research led to the identification of four main themes and 20 sub-themes regarding the process of providing and receiving feedback in e-learning. This indicates that every educational program, both during the planning and implementation phases, must pay attention to these aspects in order to achieve its educational objectives.
Conclusion: According to the interviews conducted with the participants in this research, the positive and constructive impacts of feedback in the e-learning environment were highlighted. Furthermore, challenges and problems in the process of feedback exchange between teachers and learners were identified, which would made detrimental effects on teaching-learning activities. It is evident that if this crucial issue remains unresolved, learners will face challenges in the teaching and learning process.

کلیدواژه‌ها [English]

• Feedback
• E-learning
• Teacher-Learner
• Electronic Platform

COPYRIGHTS 
© 2025 The Author(s).  This is an open-access article distributed under the terms and conditions of the Creative Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) (https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/)