نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• زهرا کارگر شورکی ¹
• حسین حسنی ²
• کاظم برزگر بفروئی ³

¹ کارشناس ارشد برنامه‌ریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

² استادیار دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

³ دانشیار دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

چکیده

پیشینه و اهداف: ازآنجا‌که تدریس یکی از ارکان مهم آموزش دانش‌آموزان است؛ استفاده از روش‌های تدریس نوین و جدید می‌تواند جذابیت خاصی برای دانش‌آموزان به همراه داشته باشد و ازآنجاکه علاقه و توجه تا حدی می‌تواند هیجانات در رفتار بیرونی فرد را تحت‌تأثیر خود قرار دهد، پس معلمان برای اینکه بتوانند به اهداف نظام آموزش‌وپرورش دست بیابند باید به جدیدترین روش‌های یاددهی و انواع روش‌های تدریس مجهز باشند. در سال‌های اخیر با پیشرفت تکنولوژی و اثرات آن بر محیط یادگیری گرایش به استفاده از روش‌های تدریس چندرسانه‌ای و یا مبتنی بر وب (تصویری، شنیداری و متنی) بیشتر شده است. استفاده از فناوری‌های نوین، رایانه، اینترنت، بازی‌وارسازی آموزش، نمایش پویانمایی‌ها از سوی معلمان و تلفیق رسانه‌های دیداری - شنیداری به‌ویژه پخش پویانمایی‌های آموزشی مکمل مورد استقبال معلمان و دانش‌آموزان قرار گرفته است؛ لذا هدف اصلی این پژوهش، بررسی تدریس مبتنی بر پویانمایی بر تفکر خلاق و هیجانات تحصیلی دانش‌آموزان دختر ششم ابتدایی در سال تحصیلی 1403 - 1402 بود.
روش‌ها: طرح پژوهش حاضر یک رویکرد کمّی و از نوع طرح نیمه‌آزمایشی پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه کنترل است. جامعه پژوهش حاضر شامل کلیه دانش‌آموزان دختر ششم ابتدایی شهر یزد (6957 نفر) بود. نمونه پژوهش حاضر مطابق با پژوهش‌های آزمایشی 60 نفر از دانش‌آموزان به شیوه نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شد و به‌طور تصادفی و مساوی در دو گروه آزمایش و کنترل 30 نفره قرار گرفت. گروه آزمایش 14 جلسه 45دقیقه‌ای تحت مداخلات آموزشی قرار گرفتند و گروه کنترل این مباحث را به‌ شیوه تدریس سنتی فراگرفتند. ابزارهای گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه‌های تفکر خلاق عابدی (1368) و هیجانات تحصیلی پکران و همکاران (2002) بود. ضریب آلفای کرونباخ این پرسش‌نامه‌ها در پژوهش حاضر به ترتیب 83/0 و 88/0به‌دست آمد که نشان دهنده پایایی مطلوبی است. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در این پژوهش از نرم‌افزار SPSS25 و تحلیل کوواریانس تک متغیره و چند متغیره استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان داد که تدریس مبتنی بر پویانمایی بر افزایش تفکر خلاق (سیالی، انعطاف، ابتکار و بسط) و همچنین افزایش هیجان‌های مثبت تحصیلی و کاهش هیجان‌های منفی تحصیلی دانش‌آموزان دختر ششم ابتدایی تأثیر مثبت و معناداری دارد. باتوجه‌به مقدار ضریب اتا، مؤلفه سیالی باعث تأثیر و تفاوت به میزان 58%، مؤلفه انعطاف باعث تأثیر و تفاوت به میزان 43%، مؤلفه ابتکار باعث تأثیر و تفاوت به مقدار 49%، مؤلفه بسط باعث تأثیر و تفاوت به مقدار 39% و نمره کل تفکر خلاق باعث تأثیر و تفاوت به میزان 56% و بُعد هیجانات مثبت تحصیلی باعث تأثیر و تفاوت به میزان 28% و بُعد هیجانات منفی تحصیلی باعث تأثیر و تفاوت به میزان 54% می‌شود.
نتیجه‌گیری: می‌توان گفت متحرک‌سازی می‌تواند اثرات مثبتی مانند تکامل شخصیت و پرورش استعدادها، ایجاد تفکر خلاق انعطاف‌پذیری و بست و گسترش جهان‌بینی، تقویت ذوق ابداع، آموزش مفاهیم پیچیده و تعمیم آن، انتقال فرهنگ و غیره را به همراه داشته باشد. در نتیجه ارائه پویانمایی‌ها در تدریس می‌تواند ابزاری برای کاهش هیجانات تحصیلی منفی در دانش‌آموزان و زمینه‌ای برای رشد تفکر خلاق آنان به‌شمار رود. پیشنهاد می‌شود معلمان در اجرای برنامه درسی به‌واسطه ارائه پویانمایی‌ها محتوا را به‌گونه‌ای سازمان دهند که زمینه‌ساز تفکر خلاق باشد و با ایجاد فرصت‌هایی برای پرسشگری، کاوشگری درباره واقعیت‌ها را از یادگیرندگان طلب کنند.

کلیدواژه‌ها

• پویانمایی
• تدریس
• تفکر خلاق
• هیجانات تحصیلی

موضوعات

• محیط های یادگیری مبتنی بر فناوری

عنوان مقاله [English]

The effectiveness of animation-based teaching on creative thinking and academic emotions of sixth-grade female students

نویسندگان [English]

• Zahra Kargar Shouroki ¹
• Hossain Hassani ²
• Kazem Barzegar Bafrooei ³

¹ Master of Curriculum Development,, Department of Psychology and Educational Sciences, Yazd University, Yazd, Iran

² Assistant Professor, Department of Psychology and Educational Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.

³ Associate Professor, Department of Psychology and Educational Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.

چکیده [English]

Background and Objectives: Since teaching is one of the important pillars of students' education, the use of new teaching methods can bring a special attraction for students, and since interest and attention to some extent can affect the emotions in a person's external behavior, teachers, in order to be able to to achieve the goals of the education system, must be equipped with the latest teaching methods and all kinds of teaching methods. In recent years, with the advancement of technology and its effects on the learning environment, the tendency to use multimedia or web-based teaching methods (video, audio and text) has increased. The use of new technologies, computers, the Internet, gamification of education, showing animations by teachers and the integration of audio-visual media, especially the broadcasting of complementary educational animations, have been welcomed by teachers and students. Therefore, the main goal of this research was to investigate the effect of animation-based teaching on creative thinking and academic emotions of the sixth-grade female students in the academic year of 2023-2024.
Methods: The current research design was a quantitative approach and a pre-test-post-test semi-experimental design with a control group. The current research population included all the sixth-grade female students of Yazd (6957 individuals). The sample of the current research was according to the experimental research and consisted of 60 students who were selected via available sampling method and were randomly and equally divided into two experimental and control groups of 30 students. The experimental group underwentfourteen  45-minute sessions of educational interventions, and the control group learned these topics in the traditional way. The data collection tools were Abedi's creative thinking questionnaires (2008) and Pakran et al.'s (2002) academic emotions. The Cronbach's alpha coefficients for these questionnaires in the present study were obtained as 0.83 and 0.88, indicating acceptable reliability. In order to analyze the data in this research, SPSS25 software and univariate and multivariate covariance analysis were used.
Findings: The findings of this research showed that animation-based teaching had a positive and significant effect on increasing creative thinking (fluidity, flexibility, innovation and expansion) as well as increasing positive academic emotions and reducing negative academic emotions of the sixth-grade female students. Based on the eta coefficient, the fluidity component accounted for an impact and difference of 58%, the flexibility component accounted for an impact and difference of 43%, the innovation component accounted for an impact and difference of 49%, the expansion component accounted for an impact and difference of 39%, and the overall score of creative thinking accounted for an impact and difference of 56%. Additionally, the positive academic emotions dimension accounted for an impact and difference of 28%, while the negative academic emotions dimension accounted for an impact and difference of 54%.
Conclusion: It can be said that animation can have positive effect such as personality development and talent development, creating flexible and closed creative thinking and expanding worldview, strengthening the taste for innovation, teaching complex concepts and generalizing them, transferring culture, etc. As a result, presenting animations in teaching can be used as a tool to reduce negative academic emotions in students and a field for the development of their creative thinking. It is suggested that teachers organize the content in the implementation of the curriculum by presenting animations in such a way that it is the basis for creative thinking and by creating opportunities for questioning, they ask the learners to explore the facts.

کلیدواژه‌ها [English]

• Animation
• Creative thinking
• Emotions
• Teaching

COPYRIGHTS 
© 2025 The Author(s).  This is an open-access article distributed under the terms and conditions of the Creative Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) (https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/)