مرور نظام‌مند مطالعات دوره‌های برخط خصوصی کوچک (SPOC)

جاودانی, محمد; راستی, فاطمه; کشاورزی, فهیمه

doi:10.22061/tej.2026.11973.3216

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران

² گروه علوم تربیتی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

10.22061/tej.2026.11973.3216

چکیده

پیشینه و اهداف: امروزه فناوری اطلاعات و ارتباطات به‌ویژه فضای مجازی در تحول سیستم آموزش و پرورش نقش ویژهای دارد و با توجه به محدودیت‌های دسترسی به امکانات فناوری در برخی مدارس و لزوم ایجاد زیرساخت مناسب؛ معلمان باید روش‌های آموزشی را با استفاده از فناوری نوین به‌روزرسانی کنند. فناوری‌های نوین مانند دوره‌های برخط باز گسترده (موک) و دوره‌هایی برخط خصوصی کوچک (اسپوک)، ماهیت آموزش را دگرگون ساخته‌اند. موکها با دسترسی رایگان، ظرفیت نامحدود، و محتوای خودکار، آموزش عمومی را برای میلیون‌ها نفر فراهم می‌کنند؛ اما تعامل استاد و دانشجو در آنها محدود است. در مقابل، اسپوک ها با تمرکز بر کیفیت، تعامل، و شخصی‌سازی، برای گروه‌های کوچک (ده نفره) طراحی شده‌اند. این دوره‌ها با ترکیب یادگیری برخط و حضوری (مانند کلاس معکوس)، بازخورد مستقیم اساتید و تطبیق محتوا با نیازهای خاص سازمان‌ها یا جوامع آموزشی، به ویژه در آموزش حرفه‌ای مؤثرند؛ لذا این پژوهش با مرور نظام‌مند به‌عنوان روشی برای ارزیابی شواهد موجود در مورد اسپوکها، به بررسی چالش‌ها و فرصتها آن می‌پردازد.
روش‌ها‌: پژوهش از نظر هدف کاربردی و به لحاظ رویکرد از نوع کیفی و به روش مرور نظاممند با استفاده از دستورالعمل پریزما و با استفاده از روش هفت مرحلهای فراترکیب سندلوفسکی و باروسو (Sandelowski & Barroso) انجام شده است. پژوهشهای مورد مطالعه به شیوه نمونهگیری هدفمند و از پایگاه‌های معتبر خارجی در بازه زمانی 2013 تا 2023 انتخاب شد. در پایگاه‌های اطلاعاتی مذکور، کلیدواژه‌های دورههای برخط، اسپوک و دورههای برخط خصوصی کوچک بررسی و در جست‌وجوی اولیه تعداد 504 مقاله شناسایی شد که با در نظر گرفتن معیارهای ورود و خروج، 20 مقاله واجد شرایط تشخیص داده شد و وارد فرایند کد گذاری و تحلیل مضمون به شیوه بروان و کلارک(2006) گردید.
یافته‌ها: از دادههای حاصل از این پژوهشها در مراحل ابتدایی کدگذاری باز صورت گرفت که با استفاده از مطالعه اولیه 130 کد اولیه شناسایی و استخراج و دستهبندی شدند. فرایند مقایسه مستمر کدهای اولیه براساس وجوه تشابه منجر به استخراج 4 مضمون اصلی و 18 مضمون فرعی در ارتباط با اسپوک شد. مضامین اصلی عبارتند از: تعاریف و مفاهیم اسپوک، مؤلفههای اسپوک، فرصتهای اسپوک و چالشهای اسپوک. تعاریف شامل 4 دسته، تعریف ترکیبی، مقایسهای، مشارکتی و مفهومی است. مؤلفههای اسپوک نیز شامل هدف، نقاط عطف، تمرین، ارزشیابی، پشتیبانی و تعامل است. فرصتها و چالشها نیز از 4 دیدگاه دانش‌آموزان، مربیان، متخصصین و مؤسسات آموزش عالی مشخص شد.
نتیجه‌گیری: نتایج مطالعات نشان می‌دهند که استفاده از اسپوکها می‌تواند به افزایش انگیزه یادگیری، بهبود رضایت دانشجویان و ارتقاء نتایج یادگیری منجر شود و در توسعه مهارت‌های محاسباتی، و مقابله با تقلب تحصیلی موفق عمل کرده‌اند؛ و اگر از دوره‌های اسپوک از لحاظ محتوا به‌صورت متنوع استفاده شود می‌توانند موفق عمل کنند. از چالش‌های پیش رو می‌توان به نیاز به مهارت‌های فناوری اطلاعات، عدم دسترسی به اینترنت مطمئن و محدودیت‌های زمانی اشاره کرد. همچنین، در برخی موارد، عدم تعامل اجتماعی کافی ممکن است به کاهش احساس تعلق و ارتباط بین دانشجویان منجر شود. همچنین نتایج حاکی از آن است که اسپوکها در محیط‌های آموزشی که نیاز به انعطاف‌پذیری و شخصی‌سازی بالایی دارند، مورد استفاده قرار گیرند. همچنین در ارتباط با دیدگاه دانشآموزان، نتایج نشان داد، دانش‌آموزان باید به یادگیرندگان خودمختار تبدیل شده و انگیزه و کنشگری را در دوره از خود نشان دهند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

آموزش الکترونیکی- مجازی

عنوان مقاله [English]

A Systematic Review of Studies on Small Private Online Courses (SPOC)

نویسندگان [English]

M. Javdani ¹
F. Rasti ¹
F. Keshavarzi ²

¹ Department of Educational Sciences, Farhangian University, P.O. Box 14665-889, Tehran, Iran

² Department of Educational Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran

چکیده [English]

Background and Objectives: Today, information and communication technology, especially cyberspace, plays a special role in the transformation of the education system. Given the limitations of access to technological facilities in some schools and the need to create appropriate infrastructure, teachers must update their teaching methods using modern technology. New technologies such as massive open online courses (MOOCs) and small private online courses (SPOCs) have transformed the nature of education. MOOCs, with free access, unlimited capacity, and automated content, provide public education to millions of people, but teacher-student interaction is limited. In contrast, SPOCs are designed for small groups (ten people) with a focus on quality, interaction, and personalization. These courses are especially effective in professional education by combining online and face-to-face learning (such as a flipped classroom), direct feedback from teachers, and adapting content to the specific needs of organizations or educational communities. Therefore, this study examined the challenges and opportunities of SPOCs through a systematic review as a method for evaluating the existing evidence on SPOCs.
Methods: The study was applied in terms of purpose and qualitative in terms of approach and was conducted as a systematic review using the PRISMA guidelines and the seven-step meta-synthesis method of Sandelowski & Barroso. The studies studied were selected through purposive sampling from reputable foreign databases between 2013 and 2023. In the aforementioned databases, the keywords of online courses, Spoke, and small private online courses were examined, and in the initial search, 504 articles were identified. Considering the inclusion and exclusion criteria, 20 articles were identified as eligible and entered into the coding and thematic analysis process according to Brown and Clark (2006).
Findings: Open coding was performed on the data obtained from these studies in the initial stages, and 130 initial codes were identified and extracted using the initial study and categorized. The process of continuous comparison of the initial codes based on similarities led to the extraction of 4 main themes and 18 sub-themes related to SPOK. The main themes are: SPOK definitions and concepts, SPOK components, SPOK opportunities and SPOK challenges. The definitions include 4 categories: combined, comparative, participatory and conceptual definition. SPOK components also include goal, milestones, practice, evaluation, support and interaction. Opportunities and challenges were also identified from the perspective of students, instructors, experts and higher education institutions.
Conclusion: The results of the studies show that the use of spokes can increase learning motivation, improve student satisfaction, and improve learning outcomes, and have been successful in developing computational skills and combating academic fraud; and if spoke courses are used in a different way in terms of content, they can be successful. The challenges ahead include the need for information technology skills, lack of access to reliable Internet, and time constraints. Also, in some cases, lack of sufficient social interaction may lead to a decrease in the sense of belonging and connection among the students. The results also indicate that spokes should be used in educational environments that require high flexibility and personalization. Also, in relation to the students' perspective, the results imply that students should become autonomous learners and show motivation and activism in the course.

کلیدواژه‌ها [English]

Systematic Review
Spoc
Mocc
Prisma Instructions

COPYRIGHTS
© 2025 The Author(s). This is an open-access article distributed under the terms and conditions of the Creative Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) (https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/)

مراجع

[1] Keengwe J, Georgina D. The digital course training workshop for online learning and teaching. Educ Inf Technol. 2012;17(4):365–79.

[2] Muñiz M. El’e-learning’, un modelo de formación que gana cada vez más adeptos. El Mundo Recuper https//www elmundo es/extras/formaciononline/2017/09/26/59ca90a1ca4741900e8b4601 html. 2017;

[3] Ruiz-Palmero J, Fernández-Lacorte JM, Sánchez-Rivas E, Colomo-Magaña E. The implementation of Small Private Online Courses (SPOC) as a new approach to education. Int J Educ Technol High Educ. 2020;17(1):27.

[4] García FJ, Fidalgo Á, Sein M. Los MOOC: un análisis desde una perspectiva de la innovación institucional universitaria The MOOC: An analysis from a university institutional innovation perspective. La cuestiòn Univ [Internet]. 2017;9(9):117–35.

[5] Escudero-Nahón A, Nuñez-Urbina AA. Análisis crítico al término «masivo» en los MOOC: una Cartografía Conceptual Critical analysis of the term «massive» in the MOOC: a Conceptual Cartography. Edmetic [Internet]. 2020;9(1):188–212.

[6] Eriksson T, Adawi T, Stöhr C. “Time is the bottleneck”: a qualitative study exploring why learners drop out of MOOCs. J Comput High Educ [Internet]. 2017;29(1):133–46. Available from: https://doi.org/10.1007/s12528-016-9127-8

[7] Veletsianos G, Shepherdson P. A systematic analysis and synthesis of the empirical MOOC literature published in 2013–2015. Int Rev Res Open Distrib Learn. 2016;17(2):198–221.

[8] Li F, Lu Y, Ma Q, Gao J, Wang Z, Bai L. SPOC online video learning clustering analysis: Identifying learners’ group behavior characteristics. Comput Appl Eng Educ. 2023;31(4):1059–77.

[9] Aguayo Sarasa R, Bravo-Agapito J. Implantación de un SPOC en la educación a distancia para la mejora del proceso de enseñanza-aprendizaje. Rev Tecnol Cienc y Educ. 2017;

[10] Goral T. SPOCs may provide what MOOCs can’t. UB Univ Business Dispon en http//www Univ com/article/spocs-may-provide-what-moocs-can% E2. 2013;80.

[11] Alario-Hoyos C, Estévez-Ayres I, Delgado Kloos C, Villena-Román J. From MOOCs to SPOCs… and from SPOCs to Flipped Classroom BT - Data Driven Approaches in Digital Education. In: Lavoué É, Drachsler H, Verbert K, Broisin J, Pérez-Sanagustín M, editors. Cham: Springer International Publishing; 2017. p. 347–54.

[12] Aromataris E, Pearson A. The Systematic Review: An Overview. AJN Am J Nurs [Internet]. 2014;114(3).

[13] Jaramillo‐Morillo D, Ruipérez‐Valiente JA, Burbano Astaiza CP, Solarte M, Ramirez‐Gonzalez G, Alexandron G. Evaluating a learning analytics dashboard to detect dishonest behaviours: A case study in small private online courses with academic recognition. J Comput Assist Learn. 2022;38(6):1574–88.

[14] Guo Y, Liu H, Hao A, Liu S, Zhang X, Liu H. Blended learning model via small private online course improves active learning and academic performance of embryology. Clin Anat. 2022;35(2):211–21.

[15] Tsai CC, Chung CC, Cheng YM, Lou SJ. Deep learning course development and evaluation of artificial intelligence in vocational senior high schools. Front Psychol. 2022;13:965926.

[16] Hadad S, Shamir-Inbal T, Blau I, Leykin E. Professional development of code and robotics teachers through small private online course (SPOC): Teacher centrality and pedagogical strategies for developing computational thinking of students. J Educ Comput Res. 2021;59(4):763–91.

[17] Sandelowski M, Sandelowski MJ, Barroso J. Handbook for synthesizing qualitative research. springer publishing company; 2006.

[18] Sarkis-Onofre R, Catalá-López F, Aromataris E, Lockwood C. How to properly use the PRISMA Statement. Syst Rev. 2021;10(1):117.

[19] Bian K. On Problems in SPOC Teaching and Solution Strategy-With “Introduction to Chinese Traditional Culture” in University of Science and Technology as An Example BT - Proceedings of the 2016 3rd International Conference on Management, Education Technology and . In Atlantis Press; 2016. p. 115–9. Available from: https://doi.org/10.2991/metss-16.2016.26

[20] Filius RM, Kleijn RAM De, Uijl SG, Prins FJ, Rijen HVM Van, Grobbee DE. Challenges concerning deep learning in SPOCs. Int J Technol Enhanc Learn [Internet]. 2017 Dec 7;10(1–2):111–27. Available from: https://www.inderscienceonline.com/doi/abs/10.1504/IJTEL.2018.088341

[21] Fox A. From MOOCs to SPOCs. Commun ACM. 2013;56(12):38–40.

[22] Guo P. MOOC and SPOC, which one is better? Eurasia J Math Sci Technol Educ. 2017;13(8):5961–7.

[23] Jong JP. The effect of a blended collaborative learning environment in a small private online course (SPOC): A comparison with a lecture course. J Balt Sci Educ. 2016;15(2):194–203.

[24] Juan R. Seizing the SPOC opportunity and promoting reform of university computer foundation teaching in independent colleges. In: 2017 12th International Conference on Computer Science and Education (ICCSE). IEEE; 2017. p. 551–6.

[25] Kaplan AM, Haenlein M. Higher education and the digital revolution: About MOOCs, SPOCs, social media, and the Cookie Monster. Bus Horiz. 2016;59(4):441–50.

[26] Lou IJ, Zheng PR, Jiang C. The enlightenment of SPOC on teaching reform of higher education in China-Based on the perspective of mastery learning theory. Sci J Educ. 2016;4(2):95–100.

[27] Lu H. Construction of SPOC-based learning model and its application in linguistics teaching. Int J Emerg Technol Learn. 2018;13(2):157.

[28] Martínez-Muñoz G, Pulido E. Using a SPOC to flip the classroom. In: 2015 IEEE global Engineering education conference (EDUCON). IEEE; 2015. p. 431–6.

[29] Muñoz‐Merino PJ, Ruipérez‐Valiente JA, Delgado Kloos C, Auger MA, Briz S, De Castro V, et al. Flipping the classroom to improve learning with MOOCs technology. Comput Appl Eng Educ. 2017;25(1):15–25.

[30] Mutawa AM. It is time to MOOC and SPOC in the Gulf Region. Educ Inf Technol. 2017;22(4):1651–71.

[31] Song QP, Fang HG, Teng Y, Jiao BC. Analysis and research about characteristics of online learning behaviours of spoc learners. In: ITM Web of Conferences. EDP Sciences; 2016. p. 4011.

[32] Wang XH, Wang JP, Wen FJ, Wang J, Tao JQ. Exploration and Practice of Blended Teaching Model Based Flipped Classroom and SPOC in Higher University. J Educ Pract. 2016;7(10):99–104.

[33] Wendt KD, Reily K, Heimdahl MPE. First steps towards exporting education: Software engineering education delivered online to professionals. In: 2016 IEEE 29th International Conference on Software Engineering Education and Training (CSEET). IEEE; 2016. p. 241–5.

[34] Zhang LH, Li F. Application of the spoc teaching mode in courses of computer network in the post-mooc period. In: 2016 8th International Conference on Information Technology in Medicine and Education (ITME). IEEE; 2016. p. 436–40.

[35] Zhu Y, Zhang W, He Y, Wen J, Li M. Design and implementation of curriculum knowledge ontology-driven SPOC flipped classroom teaching model. Kuram ve Uygulamada Egit Bilim. 2018;18(5):1351–74.

نامه به سردبیر

سر دبیر نشریه فناوری آموزش، با تواضع انتشار نامه های واصله از نویسندگان و خوانندگان و بحث در سامانه نشریه را ظرف 3 ماه از تاریخ انتشار آنلاین مقاله در سامانه و یا قبل از انتشار چاپی نشریه، به منظور اصلاح و نظردهی امکان پذیر نموده است.، البته این شامل نقد در مورد تحقیقات اصلی مقاله نمی باشد.

توچه به موارد ذیل پیش از ارسال نامه به سردبیر لازم است در نظر گرفته شود:

[1]نامه هایی که شامل گزارش از آمار، واقعیت ها، تحقیقات یا نظریه ها هستند، لازم است همراه با منابع معتبر و مناسب باشند، اگرچه ارسال بیش از زمان 3 نامه توصیه نمی گردد

[2] نامه هایی که بجای انتقاد سازنده به ایده های تحقیق، مشتمل بر حملات شخصی به نویسنده باشند، توجه و چاپ نمی شود

[3] نامه ها نباید بیش از 300 کلمه باشد

[4] نویسندگان نامه لازم است در ابتدای نامه تمایل یا عدم تمایل خود را نسبت به چاپ نظریه ارسالی نسبت به یک مقاله خاص اعلام نمایند

[5] به نامه های ناشناس ترتیب اثر داده نمی شود

[6] شهر، کشور و محل سکونت نویسندگان نامه باید در نامه مشخص باشد.

[7] به منظور شفافیت بیشتر و محدودیت حجم نامه، ویرایش بر روی آن انجام می پذیرد.