محیط های یادگیری مبتنی بر فناوری
زهرا چراغی؛ هنگامه عمرانپور؛ عطیه مطهری نژاد
چکیده
پیشینه و اهداف: گسترش روزافزون فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) تأثیر قابل‌توجهی بر شیوه‌های آموزشی، به‌ویژه در بافت‌های آموزش زبان، گذاشته است. در دوره‌های زبان انگلیسی برای اهداف ویژه (ESP)، تسلط بر واژگان تخصصی یک ضرورت اساسی اما چالش‌برانگیز محسوب می‌شود؛ زیرا ماهیت تخصصی محتوا و محدود بودن مواجهه زبان‌آموزان با آن خارج از ...
بیشتر
پیشینه و اهداف: گسترش روزافزون فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) تأثیر قابل‌توجهی بر شیوه‌های آموزشی، به‌ویژه در بافت‌های آموزش زبان، گذاشته است. در دوره‌های زبان انگلیسی برای اهداف ویژه (ESP)، تسلط بر واژگان تخصصی یک ضرورت اساسی اما چالش‌برانگیز محسوب می‌شود؛ زیرا ماهیت تخصصی محتوا و محدود بودن مواجهه زبان‌آموزان با آن خارج از محیط‌های دانشگاهی، فرایند یادگیری را دشوار می‌سازد. روش‌های سنتی آموزش واژگان غالباً تکرار کافی را فراهم نمی‌کنند و از انعطاف‌پذیری لازم برخوردار نیستند؛ امری که می‌تواند بر ماندگاری و یادگیری بلندمدت تأثیر منفی بگذارد. در پاسخ به این چالش‌ها، ابزارهای یادگیری تقویت‌شده با فناوری به‌عنوان گزینه‌هایی مؤثر برای حمایت از رشد واژگانی مطرح شده‌اند. فلش‌کارت‌های دیجیتال، به‌ویژه هنگام استفاده از سکوهای آنلاین، امکان تکرار ساختاریافته، خودمختاری یادگیرنده و افزایش درگیری شناختی را فراهم می‌کنند. با وجود کاربرد گسترده این ابزارها، پژوهش‌های تجربی محدودی درباره اثربخشی فلش‌کارت‌های دیجیتال اجراشده در فواصل زمانی از پیش تعیین‌شده در بافت‌های انگلیسی برای اهداف ویژه وجود دارد. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با رویکرد روش ترکیبی، با هدف بررسی تأثیر استفاده از فلش‌کارت‌های دیجیتال مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات همراه با تکرار فاصله‌دار بر یادگیری واژگان تخصصی دانشجویان کارشناسی انگلیسی برای اهداف ویژه انجام شد. همچنین، این مطالعه به بررسی ادراک زبان‌آموزان از کاربرد Quizlet به‌عنوان یک ابزار آموزشی پشتیبانی‌شده با فناوری پرداخت.روش‌ها: این پژوهش از طرح پژوهش ترکیبی بهره گرفت و داده‌های کمی و کیفی را به‌منظور دستیابی به درکی جامع از اهداف پژوهش تلفیق کرد. شرکت‌کنندگان شامل شصت دانشجوی کارشناسی مشغول به تحصیل در دوره‌های انگلیسی برای اهداف ویژه بودند که به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی و کنترل جای‌گذاری شدند. پیش از مداخله آموزشی، هر دو گروه پرسشنامه پیشینه و آزمون پیش‌آزمون واژگان تخصصی را تکمیل کردند تا از همگنی آن‌ها از نظر دانش پیشین اطمینان حاصل شود. در مرحله اجرا، گروه آزمایشی واژگان تخصصی را از طریق فلش‌کارت‌های دیجیتال ارائه‌شده در یک پلتفرم آنلاین و در فواصل زمانی برنامه‌ریزی‌شده و منظم مبتنی بر اصول یادگیری فاصله‌دار فراگرفت. در مقابل، گروه کنترل آموزش متعارف واژگان را بدون استفاده از فلش‌کارت‌های دیجیتال یا ابزارهای مبتنی بر فاوا دریافت کرد. ابزارهای گردآوری داده شامل پیش‌آزمون و پس‌آزمون واژگان تخصصی، پرسشنامه پس از مداخله و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته بود. داده‌های کمی با استفاده از آزمون‌های t برای مقایسه نتایج یادگیری واژگان دو گروه تحلیل شد و داده‌های کیفی حاصل از مصاحبه‌ها از طریق تحلیل محتوا با استفاده از نرم‌افزار NVivo مورد بررسی قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج تحلیل کمی نشان داد که گروه آزمایشی پیشرفت واژگانی معنادارتری نسبت به گروه کنترل کسب کرد، همانطور که آزمون مستقل t بر روی نمرات تفاضل تایید کرد. این یافته‌ها بیانگر آن است که استفاده از فلش‌کارت‌های دیجیتال با فواصل زمانی برنامه‌ریزی‌شده، تأثیر مثبت و معناداری بر یادگیری واژگان زبان‌آموزان انگلیسی برای اهداف ویژه داشته است. زبان‌آموزانی که در معرض مواجهه تکراری و ساختاریافته با اصطلاحات تخصصی قرار گرفتند، سطوح بالاتری از ماندگاری و یادآوری را نشان دادند. افزون بر این، نتایج حاکی از آن بود که Quizlet به‌عنوان یک پلتفرم مبتنی بر فاوا، ابزار مؤثر و قابل اعتمادی برای تسهیل یادگیری واژگان عمل کرده است. یافته‌های کیفی نیز نتایج کمی را تأیید کرد و نشان داد که زبان‌آموزان نگرش‌های مثبتی نسبت به استفاده از فلش‌کارت‌های دیجیتال داشتند. شرکت‌کنندگان افزایش انگیزش، بهبود درگیری یادگیری و کنترل بیشتر بر فرایند یادگیری خود را گزارش کردند. آن‌ها همچنین اشاره کردند که تکرار فاصله‌دار به کاهش بار شناختی کمک کرده و یادگیری واژگان تخصصی پیچیده را قابل مدیریت‌تر ساخته است.نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که ادغام ابزارهای مبتنی بر فاوا، به‌ویژه فلش‌کارت‌های دیجیتال همراه با تکرار فاصله‌دار، می‌تواند به‌طور مؤثری یادگیری واژگان تخصصی را در بافت‌های انگلیسی برای اهداف ویژه تقویت کند. از منظر فناوری آموزشی، نتایج بر ارزش تربیتی پلتفرم‌های یادگیری آنلاین در ارتقای خودمختاری یادگیرنده و بهبود ماندگاری واژگان تأکید دارد. این مطالعه با ارائه شواهد تجربی درباره اثربخشی فلش‌کارت‌های دیجیتال مبتنی بر فواصل زمانی در آموزش انگلیسی برای اهداف ویژه ، به حوزه فناوری آموزشی کمک می‌کند. پیشنهاد می‌شود مدرسان انگلیسی برای اهداف ویژه و طراحان برنامه درسی، راهبردهای یادگیری واژگان تقویت‌شده با فناوری را در دوره‌های خود ادغام کنند تا به نتایج یادگیری مؤثرتر و پایدارتر دست یابند.
